30 maart 2015

Een nieuwe levensfase voor de Visserijschool





Alle argumenten voor de beste locatie voor de hoofdvestiging van de bibliotheek


Zoals bekend wordt er al tijden gezocht naar een nieuwe locatie voor de bibliotheek. Dat is nodig omdat het gebouw van de huidige bibliotheek niet geschikt is voor een bibliotheek “nieuwe stijl”. En de bibliotheek moet vernieuwen om te kunnen overleven, net zoals instellingen en bedrijven in allerlei andere sectoren, omdat technologische innovaties tot ander consumentengedrag hebben geleid. Niets doen is dus geen optie, want dat komt neer op afbouwen en sluiten op termijn. Wie daar meer over wil weten raad ik aan om deze blog van de Katwijkse bibliotheekdirecteur Jan Klerk eens te lezen.
 
Uitgangspunten

Natuurlijk is het niet zozeer het belang van de bibliotheek om te overleven maar is het in de eerste plaats belangrijk voor de Katwijkse bevolking. Die blijft op die manier ook in de toekomst de beschikking houden over een maatschappelijke instelling die datgene levert waar behoefte aan is. Een onmisbare voorwaarde daarvoor is passende huisvesting op de goede locaties. Op dat specifieke punt zoomen we in deze tekst nader in.

Een uitgangspunt is daarbij voor ons het vastgestelde gemeentelijk beleid dat vastgelegd is in de nota “Katwijk, in de kern”. Onderdeel hiervan is dat er één hoofdvestiging komt in het zeedorp en dat er daarnaast drie bibliotheekfilialen in andere kernen worden gevestigd. Helaas is hierbij het filiaal in Katwijk aan den Rijn gesneuveld in verband met de bezuinigingsopgave die is afgesproken. Op dat punt vragen we een aanpassing.

De hoofdvestiging

De gemeente heeft zichzelf bewust beperkt in het zoekproces naar een goede locatie voor de hoofdvestiging van de bibliotheek. Men heeft uitsluitend naar het winkelcentrum Zeezijde aan de Princestraat en naar de directe omgeving daarvan gekeken. Een volgens ons nog onbeantwoorde vraag is in welke mate het centrum de bibliotheek nodig zou hebben en hoe dat andersom ligt. De gemeente heeft ooit in samenspraak met de belanghebbende winkeliers bedacht dat er een “trekker” als reddingboei moet komen. Dat is inmiddels een mantra en officieel leerstuk van de “centrumlobby” geworden. Kenmerk van zo’n leerstuk is dat het als dogma wordt behandeld en dat er bijgevolg niet meer over wordt nagedacht.


Niet meer met een open mind nadenken en onbewezen aannames bij voorbaat als waar of juist bestempelen is gevaarlijk. Mag ik hier het woord “tunnelvisie" gebruiken ? Welke rol de gemeente moet spelen en op welke wijze de markt (inclusief de verhuurders van panden) de eigen problemen moet oplossen is ook een onderwerp waar we wel een paar gedachten over hebben. Maar dat bewaren we voor een volgende keer omdat we het nu specifiek over locaties voor de bibliotheek “nieuwe stijl” zouden hebben. 

De Locatie Riche

Op 8 december 2013 publiceerde KiesKatwijk reeds haar eigen plan voor de hoofdvestiging van de bibliotheek, toen daar overigens nog in termen van een “Cultuurhuis” over werd gesproken. Wij hadden de locatie Riche/fotohandel Kruyt (Voorstraat West) op het oog en stelden daarbij voor de rooilijnen op te schuiven zodat er een beter geproportioneerd gebouw zou kunnen ontstaan. Het vorige College liet die kans lopen. Men dacht de maatschappelijke weerstand van het bouwen op het Andreasplein wel te kunnen weg bulldozeren en had geen behoefte aan alternatieven. Een schokkend gebrek aan inschattingsvermogen en visie. 

Inmiddels hebben anderen de kansen van die locatie wel gezien en schrapt KiesKatwijk deze optie dus noodgedwongen van haar lijstje. Vooralsnog gaan we er van uit dat het huidige college hiervan heeft geleerd en geen last heeft van het “not invented here syndroom”.

Overwegingen

Met voortschrijdend inzicht vindt KiesKatwijk de beperkte keuze voor centrumlocaties in de buurt van het Winkelhart Zeezijde niet zo vanzelfsprekend meer. Door deze beperking moeten onnodig hoge kosten worden gemaakt voor uitkoop van eigenaren en huurders. Het leidt ook tot dramatische en mogelijk zelfs voor sommigen traumatische maatregelen, zoals de sloop van complete bouwblokken die in puike staat verkeren. Daarbij moet worden bedacht dat zowel de gemeente als politieke partijen, die te pas en te onpas het woord “duurzaam” in de mond nemen, toch moeilijk perfecte gebouwen kunnen slopen alleen maar om een bibliotheek op de betreffende locatie mogelijk te maken.

De aanname dat een bibliotheek mogelijk tot meer aanloop en omzet voor winkeliers zou kunnen leiden is zoals eerder opgemerkt bovendien een stelling die niet of nauwelijks te onderbouwen is. Hetzelfde geldt voor de aanname dat de bibliotheek extra gebruikers zou kunnen trekken als ze in de directe omgeving van winkels gevestigd zou zijn. Die discussie of speculaties kunnen we beter uit de weg gaan, zolang we maar als voorwaarde hanteren dat de bibliotheek perfect bereikbaar moet zijn en over enige parkeerruimte kan beschikken.

Het speelveld vergroten

We kunnen er op voorhand van uitgaan dat alle acht geïdentificeerde vestigingsplekken in het centrum meerdere voor- of nadelen kennen en dat geen enkele op voorhand als ideaal te beschouwen is. De kansrijke locaties kunnen slechts met noodgrepen de nodige ruimte realiseren en ze zullen grote investeringen vergen. Uitkoop van bewoners en ondernemers zou je eigenlijk moeten voorkomen. De beschikbaar te maken locaties impliceren ook allerlei suboptimale bouwkundige oplossingen, b.v. door het moeten koppelen van afzonderlijke panden of de sloop van de bestaande (woon)bebouwing. Bovendien is er soms sprake van een minder gunstige footprint, die daardoor teveel bouwlagen of andere bouwkundige noodsprongen noodzakelijk maakt. Al deze overwegingen leiden naar onze mening tot de noodzaak om de beperking om alleen rond de Princestraat naar een locatie te zoeken op te heffen. We doen onszelf tekort als we die oogkleppen ophouden en we missen kansen als we andere locaties bij voorbaat buiten beschouwing laten.

Deze ramp wil KiesKatwijk voorkomen

Publieke opinie

Daar komt bij dat alle acht locaties op diverse manieren onrust bij bewoners zullen veroorzaken, b.v. door vermindering van lichtinval of een al dan niet gedwongen verhuizing. We moeten constateren dat het draagvlak bij de bevolking voor een massale ingreep binnen het centrum van Katwijk aan Zee voor dit doel en vooral met deze kostenconsequenties op zijn minst problematisch is. Het is daarom ook om deze reden verstandig om buiten het kernwinkelgebied te kijken en onszelf wat dit betreft niet tevoren beperkingen op te leggen. Dat levert ook goed vergelijkingsmateriaal op en voorkomt de tunnelvisie waarvoor wij waarschuwen.

De Visserijschool

KiesKatwijk is niet star en stapt af van de eerder door ons voorgestelde Locatie Riche omdat de tijd ons heeft ingehaald. De “trekker” voor het centrum is inmiddels gerealiseerd door een vishandel annex visrestaurant en er zijn meer ontwikkelingen aan de Princestraat. We kunnen ons aldaar als gemeente maar beter vooral concentreren op een goede inrichting van de openbare ruimte. Het trekken van klanten kunnen we beter aan de ondernemers zelf overlaten.

KiesKatwijk gooit het roer dus om en wij stellen bij deze voor om de voormalige Visserijschool op een verantwoorde wijze om te bouwen tot een hoofdbieb annex gemeenschapscentrum. Een naam voor het pand hoeven we in ieder geval niet meer te verzinnen.

Voor veel Katwijkers is de Visserijschool een begrip. Wellicht zullen weinigen het gebouw op zichzelf mooi vinden. Maar het gebouw is, aansluitend bij de “Rooie Buurt”, karakteristiek voor Katwijk en haar geschiedenis en het heeft bij veel inwoners een aanzienlijke gevoelswaarde. Het gebouw zal het beste renderen als het weer een openbare gemeenschapsfunctie zou krijgen en biedt tal van mogelijkheden om het architectonisch op te waarderen. Een megalomaan woningbouwproject dat als geldmachine moet functioneren voor de eigenaar kan hiermee bovendien worden voorkomen. 

Nieuwe kansen voor het Zandgat

KiesKatwijk denkt dat de bevolking en de buurtbewoners nauwelijks overtuigd behoeven te worden dat een aantrekkelijke openbare bibliotheek op deze locatie de voorkeur verdient. Dichtbij het kustfront en direct gelegen aan de “rondweg” om het centrum is dit een uitgelezen plek voor alle doelgroepen van de bieb “nieuwe stijl” en kan het mogelijk ook dienen als thuisbasis voor clubs en verenigingen. De wijkvereniging Noord/Noord-Oost kan hier bijvoorbeeld prima gehuisvest worden. Het Zandgat kan vervolgens wellicht benut worden voor een klein complex ouderen- of jongerenhuisvesting.
Kortom, er hoeven geen bedrijven of particulieren al dan niet verplicht voor te verhuizen of worden uitgekocht. De eigenaar zal het graag van de hand doen. Qua benodigde financiën en ook bouwkundig en qua ruimtelijke mogelijkheden is de locatie naar onze mening superieur aan alles wat binnen het centrum kan worden gerealiseerd.

Bibliotheekvestiging Katwijk aan den Rijn

Een bibliotheek in de oude Visserijschool is prima te bereiken vanuit Katwijk Noord. Wellicht kunnen we op die manier de nevenvestiging in de Hoornes inruilen voor een bibliotheekvoorziening in Katwijk aan den Rijn. KiesKatwijk vindt het niet te verteren dat we in Katwijk Binnen geen bibliotheekvestiging meer hebben. Wij vinden het leefbaar en levendig houden van het oude centrum van Katwijk aan den Rijn rond de Rijnstraat ook heel erg belangrijk. We stellen daarom voor om te onderzoeken of de vestiging van de vertrekkende Aldi supermarkt voor een bibliotheekvestiging kan worden benut.

Samengevat

  1. Achteraf kunnen we vaststellen dat de wens een “trekker” te realiseren voor het winkelcentrum Zeezijde te dominant geweest is in de zoektocht naar een locatie voor de hoofdbibliotheek. Dat is helemaal geen probleem zolang we maar bereid zijn om de koers te verleggen;

  2. Momenteel is door autonome ontwikkelingen de behoefte aan een “trekker” overigens wat minder relevant dan voorheen. Bovendien is er al een enorme trekker in de vorm van de zeereepgarage;

  3. Voor de bibliotheek is bereikbaarheid en parkeermogelijkheid (vooral van fietsen) van groter belang dan vestiging in de nabijheid van de Princestraat;

  4. Het ziet er naar uit dat in vergelijking met de Visserijschool de mogelijke opties binnen het centrum onvoldoende tot slecht scoren qua benodigde financiële middelen en tevens qua ruimtelijke en bouwkundige mogelijkheden;

  5. Vanuit het oogpunt van duurzaamheid en kosteneffectiviteit is het onwenselijk om geld te besteden aan het slopen van goede gebouwen en aan het uitkopen van eigenaren en huurders;

  6. Deze situatie vraagt in verband met verantwoorde besluitvorming en een goede afweging op criteria als kosteneffectiviteit en maatschappelijk nut om een vergroting van het zoekgebied (out of the box denken) waardoor alternatieven in beeld komen;

  7. De publieke opinie zal niet onverdeeld positief oordelen over een kapitaalintensieve oplossing in het centrum die niet aan duurzaamheidscriteria voldoet. Men zal het nut en de noodzaak, alsmede de toegevoegde waarde van zo’n oplossing met extra kosten en nadelen moeilijk accepteren;

  8. KiesKatwijk ziet in dit verband, en alles overwegende, de Visserijschool als een prima kandidaat voor de nieuwe vestiging van de hoofdbibliotheek;

  9. Pluspunten van de locatie Visserijschool zijn de volgende:
  • Het gebouw staat leeg, de eigenaar wil het graag verkopen, en er hoeft niemand te verhuizen of te worden uitgekocht;

  • Een bibliotheekvestiging voorkomt megalomane woningbouwplannen aldaar, die vanwege kostenoverwegingen onvoldoende kwaliteit uitstralen, en die het woongenot van de zittende wijkbewoners en het aanzien van de wijk zullen aantasten;

  • We kunnen in dit stadium geen informatie verstrekken over de kosten van de diverse mogelijke locaties. Maar u kunt er van uitgaan dat de totale kosten van de Visserijschool optie aanzienlijk lager zal zijn dan die van de diverse mogelijkheden in het centrum van Katwijk;

  • Het gebouw van de Visserijschool biedt zowel ruimtelijk als bouwkundig enorme mogelijkheden;

  • Een publieke functie voor het gebouw biedt uitstekende kansen, zowel qua monumentenbeleid en stedelijk schoon als bezien vanuit architectuur en bouwkundige mogelijkheden (in vergelijking met een woonfunctie). Hetzelfde geldt voor de functionele gebruiksmogelijkheden (in vergelijk met opties in het centrum);

  • De locatie kan qua zichtbaarheid en beleving, vooropgesteld dat er bij de verbouw en aanpassing voldoende aandacht wordt besteed aan de architectuur, een stevige bijdrage leveren aan de opwaardering van de Rooie Buurt en de versterking van de Katwijkse identiteit;

  • De bereikbaarheid van de Visserijschool is uitstekend en er zijn voldoende mogelijkheden om parkeren te realiseren;

  • Er zijn goede mogelijkheden voor medegebruik door derden, zoals de wijkvereniging Noord/Noord-Oost die nu in het Zandgat is gehuisvest;

  • De locatie van het Zandgat kan vervolgens prima benut worden voor een kleinschalig project op het gebied van ouderen- of jongerenhuisvesting;

  • De locatie Visserijschool is prima bereikbaar vanuit de Hoornes. Dit biedt mogelijkheden om het bibliotheekfiliaal Hoornes in te ruilen voor een filiaal te Katwijk aan den Rijn in de Rijnstraat (huidige Aldi vestiging). Als we dit totaalplaatje in ogenschouw nemen dan scoort deze opzet naar onze mening beter en evenwichtiger dan het huidige voorgenomen filiaalbeleid van de bibliotheek;

  • Een “trekker” voor dit centrum Rijnstraat levert een geweldige meerwaarde op. Het maatschappelijk nut hiervan achten wij groter dan dat van de beoogde trekker voor de Princestraat. Deze functie wordt al ingevuld door de aanwezigheid van de Zeereepgarage en de nieuwe functies in het gebouw van het voormalige foto Kruyt;

  • In de publieke opinie zal dit voorstel het hoogste scoren, er zijn geen protesten of bezwaren van buurtbewoners te verwachten. In tegendeel, naar onze overtuiging zal men deze beleidswijziging toejuichen.


Wij wensen alle betrokkenen wijsheid, een open mind en voldoende flexibiliteit, creativiteit en voorstellingsvermogen toe. Als aan deze voorwaarden wordt voldaan is de locatiekeuze voor een nieuwe hoofdbibliotheek annex gemeenschapscentrum heel eenvoudig.

1 opmerking:

  1. Dit voorstel is geniaal. De bestuurders aan de Zeeweg schijnen alleen maar op het centrum van katwijk aan Zee te kunnen focussen, en laten de periferie van de gemeente verpieteren. Deze locatie mag dan wel niet voldoen aan het programma van eisen, maar dit doet meer recht aan de bereikbaarheid en biedt volop ruimte. Een bieb die in het centrum moet komen om de middenstand daar te spekken is van de gekke. En de wisselwerking tussen bieb en centrum is natuurlijk slechts een aanname. Ikzelf zie mij eerder naar de Rijnmond gaan dan naar het centrum om boeken te halen. Helaas is visionair denken en de durf om over de eigen schaduwen heen te stappen een gave die slechts aan weinigen in onze raad is voorbehouden.

    BeantwoordenVerwijderen

Social Icons


Featured Posts