18 januari 2017

Reddingsplan voor regionale kranten



Na eerdere afslankingen worden de redacties van de regionale kranten van het TMG concern nu dusdanig ingekrompen dat er nauwelijks nog sprake kan zijn van serieuze regionale journalistiek. Op enige termijn zullen die kranten, waaronder in onze regio het Leidsch Dagblad, zijn omgevormd tot een vermomde Telegraaf met een regionaal inlegvelletje. Erg jammer voor de diversiteit in ons medialandschap, de regio is binnenkort dus aangewezen op de huis aan huis bladen.

Over restaurants versus snackbars

De schade die ontstaat gaat wel wat verder dan verschraling van het nieuwsaanbod via de papieren media of wat minder kwaliteit van het journalistieke product. De onafhankelijke pers vormt een onmisbare pijler in ons democratische gebouw. De vrije pers vervult een functie als correctiemechanisme of als veiligheidsklep die voorkomt dat ons democratisch systeem in de fout gaat. Dat behoeft verder weinig uitleg en we hebben het terecht in dit verband vaak over de “waakhondfunctie”. 

Hapklaar nieuws, binnenkort alleen nog uit de internetmuur ?

Een krant vertegenwoordigt dus een maatschappelijk belang. Natuurlijk wordt er ook nieuws aangeboden via andere media zoals internet maar dat kan het verlies van een krant nooit helemaal compenseren. Als het laatste restaurant in uw woonplaats sluit dan komt toch ook niemand met de geruststellende opmerking dat er nog genoeg snackbars zijn ?

Een lastige puzzel

Nu ons een soortgelijke ramp dreigt te treffen is de hamvraag hoe we een regionaal nieuwsaanbod van voldoende kwaliteit via een papieren medium in de lucht kunnen houden. Omdat er een maatschappelijk belang is behoort overheidssteun tot de mogelijkheden. Maar staatssteun aan een particulier bedrijf is per definitie verboden. Er moet een gelijk speelveld zijn voor alle aanbieders van kranten en je kunt daarom niet een specifiek bedrijf bevoordelen. Dit is een lastige puzzel waarvoor elders echter wel diverse oplossingen zijn gevonden. Ik ben zo vrij om daar nog een nieuwe oplossing naast te leggen.

De oplossing: maak onderscheid tussen nieuwsproductie en –distributie

Het is prima als een functie van algemeen belang op adequate wijze door de markt wordt ingevuld. Als dat echter niet (meer) leidt tot het gewenste resultaat dan springt de overheid in, zoals dat bijvoorbeeld ook bij de omroep op landelijk, provinciaal en zelfs lokaal niveau gebeurt. We hadden nog niet zo lang geleden particuliere ambulancediensten, tegenwoordig voert de overheid die taak uit. 

de hardware

Bij de landelijke omroepen is er een scheiding tussen de “software”, de productie van programma’s , en de “hardware”, de exploitatie van de zenders en alle andere spulletjes die nodig zijn. Diezelfde formule kunnen we toepassen in de wereld van de papieren media. De oplossing is dus het scheiden van de nieuwsproductie en de productie en distributie van de papieren informatiedrager die we krant noemen. Als we de productieketen van de krant doorknippen op de scheidslijn tussen de redactie en het productiebedrijf kunnen we de rollen als het ware omdraaien.

De oplossing: Richt een gesubsidieerde nieuwsfabriek op
Waar we als overheid in geïnteresseerd zijn is het overeind houden van het nieuwsaanbod, inclusief alle bijkomende taken zoals de duiding en becommentariëring van het nieuws. Ook het “tegels lichten” via onderzoeksjournalistiek vertegenwoordigt een maatschappelijk belang. Het produceren en verkopen van de krant en het exploiteren van reclame en advertentiemogelijkheden is echter iets dat beter door een particuliere onderneming kan geschieden.

Bij nader inzien blijkt dat de overheid al regionale nieuwsfabrieken subsidieert. Via de regionale omroepen is er een complete infrastructuur aanwezig, van royaal betaalde directeur tot en met de jongste bediende, inclusief alle spulletjes die nodig zijn om een journalistiek product op de markt te brengen. Landelijk verdelen we 150 miljoen euro subsidie over 13 regionale omroepen. Waarom zouden we dat nieuws en entertainment eigenlijk alleen via radio en tv-kanalen en internet verspreiden ? 

Nieuwsfabriek

Ik ben hoogst verbaasd dat nog niemand op het idee gekomen is om dat product breder te vermarkten en het ook via papieren media naar de consument te brengen. . Daar is alle reden toe nu het particuliere bedrijfsleven het laat afweten en er een regionaal nieuwsvacuüm dreigt te ontstaan. Als we de regionale omroep bestempelen als een regionale informatiefabriek en er particuliere krantenuitgevers bij zoeken die het journalistieke product tegen een passende prijs willen afnemen dan slaan we diverse vliegen in één grote klap.

Win-win situatie
De overheid houdt op deze manier de informatie-infrastructuur in stand. Dat doen we bijvoorbeeld ook door subsidiëring van bibliotheken of VVV’s. De regionale omroep wordt eigenlijk alleen wat uitgebreid om ook via andere media de inwoners te kunnen bereiken. Netto hoeft dat misschien niet zo heel veel te kosten omdat de papieren media betalen voor het informatieaanbod. Dat is voor hen aantrekkelijk vanwege lagere kosten en minder rompslomp. Het is een klassieke win-win situatie waarmee uiteindelijk alle inwoners van de betrokken regio’s zijn gediend.

Er is niets nieuws onder de zon

Principieel zie ik weinig bezwaren, ik heb nooit klachten gehoord over de journalistieke onafhankelijkheid van de regionale omroepen. Er is een duidelijk maatschappelijk belang, en de overheid bemoeit zich niet direct met de exploitatie van kranten. Het staat elk bedrijf vrij om de (schappelijk) geprijsde informatie af te nemen tegen een uniforme prijs waardoor niemand benadeeld wordt. Het spreekt vanzelf dat niet alleen het TMG concern de producten van het nieuwe regionale “ANP” kan afnemen. Op deze manier kunnen ook andere uitgevers van huis aan huis bladen besluiten een (dagelijkse) krant uit te brengen. De met ontslag bedreigde journalisten van het Leidsch Dagblad kunnen direct aan de bak als we dit plan op korte termijn zouden  realiseren. 

Het lijkt me een prima idee om in de regio Leiden en de Duin- en Bollenstreek hier een proef mee te doen. Ik kan me bovendien goed voorstellen dat alle gemeenten in deze regio samen met de provincie hier financieel in willen bijdragen.


Tussen de droom en de daad…

Tussen de droom en de daad staan in overheidsland altijd vele praktische bezwaren. Vorig jaar is de Stichting Regionale Publieke Omroep opgericht. Het is de bedoeling dat deze stichting één concessie gaat krijgen op grond waarvan de regionale publieke media-opdracht moet worden uitgevoerd door de 13 regionale omroepen. De mediawet is echter nog niet veranderd door staatssecretaris Sander Dekker. Ik denk dus dat we op dit moment bij OCW moeten zijn om een experiment in de regio Leiden en Duin- en Bollenstreek van de grond te krijgen i.s.m. Omroep West. 

De eerste stap is dat er voldoende politieke wil ontstaat om dat experiment te kunnen starten. Daarom doe ik een beroep op regionale en provinciale politici om alles te doen wat in hun macht ligt om hier tot daden te komen.


2 opmerkingen:

  1. Wij zijn vóór dit soort initiatieven. Zoals bekend, werkt Omroep West al nauw samen met een aantal lokale mediapartijen zoals de WOS, Studio Alphen, Den Haag FM en Unity.
    Ook met de lokale omroep Bo is 1,5 jaar geleden gesproken en een voorstel neergelegd waarop (helaas) nog niet is gereageerd.

    Maar West staat hier zéér voor open als belangrijkste en grootste nieuwsvoorziening in de regio.

    Renzo Veenstra
    Hoofdredacteur Omroep West.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Bedankt voor uw aanmoediging. Ik werk achter de schermen verder om wat voor elkaar te krijgen.
      JH

      Verwijderen

Social Icons


Featured Posts