6 januari 2019

De volksvertegenwoordiging is het hoogste gezag en heeft het laatste woord


Hamvraag in kwestie Unmanned Valley Valkenburg: "Laten de gemeenteraden en de provinciale staten zich piepelen ? "
De Nieuwe Bestuursstijl
In Katwijk heeft het college van B&W De Nieuwe Bestuursstijl in het leven geroepen. Ik kan niet uitleggen wat dit precies is maar geef graag toe dat de kreet prettig in het gehoor ligt. Het fenomeen moet bij iedereen een warm gevoel oproepen. Laten we in ieder geval vaststellen dat de onderhandelingen om tot bestuurlijke afspraken te komen op het dossier Projectlocatie Valkenburg nog op de ouderwetse manier hebben plaatsgevonden. Een aantal hotemetoten hebben in de grootste afzondering en het diepste geheim met elkaar strategische spelletjes gespeeld. De gemeenteraden wisten van niets, om het maar niet over de bevolking in de regio te hebben.


Met dit Stratego zijn een aantal (concept) afspraken gerealiseerd of afgedwongen die als één pakket plotsklaps op de tafel van de gemeenteraden en de provinciale staten werden gelegd. Daar hoorde ook wat dreigende taal bij. Het was stikken of slikken, en de zaak moest voor 1 maart beklonken zijn want anders zou er iets ernstigs gebeuren. Die hele filosofie van hotemetoten die het met elkaar wel even zullen regelen past in het geheel niet in dit tijdperk van de gele hesjes. Het is zaak dat de gemeenteraden en de provinciale staten laten zien dat zij de gremia zijn die bepalen wat er gaat gebeuren. Die rol gaat verder dan tekenen bij het kruisje !

In het kader van de Nieuwe Bestuursstijl publiceer ik hierbij de tekst van een memo dat ik aan beide gemeenteraden heb gestuurd om de zaken toch een beetje anders aan te pakken. Transparantie moet voorop staan. De bevolking weet van niets. Laten we zeggen dat het op deze manier informeren van het bredere publiek onderdeel uitmaakt van De Allernieuwste Bestuursstijl.

Zo doen we dat niet

Op korte termijn zouden onze beide gemeenteraden dus moeten beslissen over (concept) bestuurlijke afspraken die zijn gemaakt met o.a. het doel om te kunnen starten met Unmanned Valley Valkenburg. Ik denk dat we als volksvertegenwoordigers onze standpunten tevoren met elkaar zouden moeten delen en afstemmen voordat er besluiten worden genomen. We bepalen ook zelf hoeveel tijd we denken nodig te hebben en we laten ons niet in een tijdklem zetten. We kunnen daarna zien of er een gecoördineerde standpuntbepaling van (meerderheden in) beide gemeenteraden mogelijk is en over welke aspecten het op dit moment in onze visie noodzakelijk is iets af te spreken. Voor een aantal aspecten is het beter om op een later moment te beslissen, op een integrale manier en als alle relevante informatie voorhanden is.

Volksvertegenwoordiging moet het primaat hebben en houden

Als die opzet lukt kunnen we daarmee vervolgens ook richting onze collega’s in de provinciale staten. Ik denk dat het heel erg belangrijk is dat we onze verantwoordelijkheid nemen en proberen om maximale invloed uit te oefenen op het proces en de uitkomsten daarvan. Dat lukt alleen als we samenwerken en met een gezamenlijke standpuntbepaling komen. Als we de zaak nu uit handen geven staan we als volksvertegenwoordiging voor goed buitenspel.

Redeneerlijn
Het is duidelijk dat KiesKatwijk het niet eens is met een aantal van de gemaakte concept-afspraken. Ik ben zo vrij om hieronder een redeneerlijn te schetsen die mogelijk als input en inspiratie kan dienen om uiteindelijke tot een gezamenlijke standpuntbepaling te komen over betere afspraken.

1)   De enige reden om op korte termijn afspraken met betrokkenen rond de gebiedsontwikkeling op het voormalig vliegkamp Valkenburg te maken is dat er een maatschappelijk belang is om zo snel mogelijk van start te gaan met zowel woningbouw als Unmanned Valley Valkenburg (UMV).

2)   KiesKatwijk onderschrijft die noodzaak om snelheid in het proces te houden maar is van mening dat dit gegeven geen reden kan zijn om belangrijke basisprincipes en uitgangspunten los te laten.

3)   Voor KiesKatwijk (en naar ik aanneem voor de gehele gemeenteraad van zowel Katwijk als Wassenaar) kan het primaire uitgangspunt kort worden samengevat als “maatschappelijk rendement” of “ruimtelijke kwaliteit” realiseren.
 
4)   Op zichzelf beschouwd is deze terminologie abstract en multi-interpretabel. Daarom is voor KiesKatwijk (en naar ik aanneem voor beide gemeenteraden) de uitwerking en vertaling van deze principes in de Integrale Ruimtelijke Verkenning (IRV) een uitstekende operationalisering van datgene dat we in dit gebied zouden willen bereiken.

5)   Om snel te kunnen beginnen zou er een convenant of een verzameling bestuurlijke afspraken moeten komen die vaststelt dat de IRV het uitgangspunt is qua aanpak en qua realiseringsdoel.

6)   Bij het maken van afspraken dient elke partij te opereren binnen de rol die zij vervult. Het Rijksvastgoedbedrijf (RVB) heeft dus geen zeggenschap over de ruimtelijke ordening, de provincie bepaalt zich tot vergunningverlening en het bepalen van de globale ruimtelijke kaders. De gemeenten voeren uit en detailleren binnen de gegeven kaders. Het RVB stelt conform haar eigen verklaringen (net als de gemeentes en de provincie) het maatschappelijk rendement centraal en niet het realiseren van korte termijn cashflow. Met die randvoorwaarden is een prima samenwerking te organiseren.

7)   We zouden ook kunnen zeggen dat het overstijgende “Algemeen Belang” centraal moet staan en niet het particuliere belang van individuele spelers. De volksvertegenwoordiging is bij uitstek de partij die kan bepalen hoe het Algemeen Belang gedefinieerd moet worden in een concrete situatie. Dit vergt dat de volksvertegenwoordiging voldoende ruimte moet worden geboden om haar rol te kunnen spelen. Met andere woorden, het democratisch gehalte van het ontwikkel- en besluitvormingsproces moet gewaarborgd worden tijdens de gehele periode van gebiedsontwikkeling.

8)   Als de voorgaande punten worden onderschreven dan kan er overlegd en gehandeld worden op basis van vertrouwen. Dan is er ook geen behoefte aan strategische spelletjes en alleen dan komt er ruimte voor synergie.

9)   Om de doelstelling onder punt 1 (snel van start gaan) te realiseren kan op dit moment, naast het onderschrijven van de algemene uitgangspunten die in de vorige punten 2 t/m 8 beschreven zijn, volstaan worden met een beperkt aantal aanvullende concrete afspraken. In willekeurige volgorde kunnen de volgende punten als voorzet dienen: 

  •  De groene zone aan de kant van Wassenaar wordt gerespecteerd, er komt geen woningbouw in dat gebied;
  • De gemeente Katwijk doet alles wat nodig is om snel met woningbouw (in de afgesproken aantallen) te kunnen starten op de afgesproken locatie(s);
  • UMV wordt maximaal (binnen het raam der mogelijkheden) gefaciliteerd rond de aangegeven voorkeurslocatie, het testveld wordt 1000 x 500 meter groot;
  • De provincie verzorgt en/of faciliteert de noodzakelijke vergunningverlening om UMV mogelijk te maken;
  • Er is geen enkele rationele reden om zweefvliegen op deze locatie niet toe te staan, aldus wordt het gefaciliteerd;
  • Om te kunnen voldoen aan de uitgangspunten onder 2 t/m 8 kan er niet op dezelfde wijze als voorheen verder worden onderhandeld over de verdere details met als doel om uiteindelijk tot een definitieve samenwerkingsovereenkomst te komen. Er moet een betere structuur komen voor het vervolg. De volksvertegenwoordiging moet toestemming geven voor de opzet van het vervolgproces en een van de voorwaarden is dat het democratisch karakter hiervan gewaarborgd moet zijn. Uiteraard conform het uitgangspunt 6.

10)       Opmerking:

De hier voorgestelde werkwijze zorg er voor dat er op de werkvloer doorgewerkt kan worden om zowel snelheid te houden in de woningbouw als in de realisatie van UMV. Dat is het hoofddoel voor de korte termijn. Tegelijkertijd kan er op beleidsniveau parallel worden gewerkt aan alle afspraken en voorwaarden die vervuld moeten worden om de gebiedsontwikkeling tot stand te brengen. Er moet op dat laatste werkterrein eerst gewerkt worden aan een betere processtructuur, organisatiestructuur en een adequate rol- en bevoegdheidsverdeling. Daarna zijn de basisvoorwaarden op beleidsniveau aanwezig en kunnen er meters worden gemaakt en kan er kwaliteit worden geleverd conform de uitwerkingen en filosofie van de IRV.

11)       Het voorgaande leidt tot het volgende advies aan mijn collega’s in de gemeenteraden van Katwijk en Wassenaar: 

  • Laten we als volksvertegenwoordiging in volle vrijheid onze verantwoordelijkheid oppakken, onze eigen besluiten nemen en de kwaliteit van het besluitvormingsproces en de uitkomsten daarvan centraal zetten;
  • Daarbij hoort geen dwangbuis met een tijdsklem of een ”slikken of stikken” benadering;
  • Laten we (gemeenteraden, Provinciale Staten) gezamenlijk een uitspraak doen dat het IRV onze stip op de horizon is omdat dit de best mogelijke vertaling is van wat in de praktijk onder “Algemeen Belang” of “Maatschappelijk Rendement” dient te worden verstaan;
  • Laten we tevens een uitspraak doen dat het, voorafgaande aan definitieve regelingen en afspraken, zeer gewenst is dat er z.s.m. van start wordt gegaan met zowel woningbouw als met Unmanned Valley Valkenburg;
  • Laten we als gemeenteraden een uitspraak doen dat een nader te bepalen zeer beperkt aantal afspraken voldoende is om dat doel te bereiken. Ik heb een voorzet gedaan onder het punt 9;
  • Het op eenzijdige wijze veilig stellen van de financiële belangen van het RVB is op dit moment niet aan de orde, en er is geen enkele noodzaak op dit moment daarover afspraken te maken;
  • Het is ongewenst om zeggenschap over zaken betreffende de ruimtelijke ordening uit handen te geven aan een partij die de positie van grondeigenaar inneemt;
  • Laten we na overleg tussen beide gemeenteraden gezamenlijk de Provinciale Staten benaderen met de vraag aan hen om ons in deze voornemens te steunen en laten we ons ook op dezelfde wijze tot de Tweede Kamer richten om aldaar steun te verkrijgen.
Link: 35 vragen die KiesKatwijk heeft ingediend over dit dossier

Lees hier de Integrale Ruimtelijke Verkenning

Zie ook onze vorige blog over dit onderwerp

4 januari 2019

Bestuurlijke afspraken Unmanned Valley onaanvaardbaar


Afspraken zijn beledigend voor de volksvertegenwoordiging

De concept bestuurlijke afspraken rond de verdere ontwikkeling van Unmanned Valley Valkenburg zijn enorm teleurstellend. In feite vormt het hele verhaal bij nadere bestudering een enorme belediging voor de volksvertegenwoordiging. Dat betreft zowel de gemeenteraden van Katwijk en Wassenaar als de provinciale staten van Zuid Holland. Aan hen wordt namelijk gevraagd dit akkoord af te zegenen terwijl de meest essentiële informatie ontbreekt c.q. wordt achtergehouden. Men wordt geacht met een blinddoek voor vol gas een tunnel in te rijden. Dan neem je het hoogste gezag niet serieus.

Hier wordt een testveld van 500 x 500 meter voorzien, terwijl een dubbele omvang gewenst is.

Slecht compromis is product van een zesjescultuur

Verder vormt datgene dat er wordt afgesproken een slecht compromis. Het is daarmee eigenlijk precies datgene waarvoor de vorige wethouder heeft gewaarschuwd. In de afspraken wordt in het bijzonder het Rijksvastgoedbedrijf (RVB) een enorme invloed gegund op zaken waar ze in feite niet over gaan en dat is de ruimtelijke ordening. Het RVB heeft daarnaast ook haar risico’s op alle fronten afgedicht, en dat is blijkbaar goed gevonden door de provincie die zelf niets investeert maar wel op detailniveau de dienst wil uitmaken. Ook deze instantie gaat verder dan haar kerntaken reiken.

Katwijk betaalt, anderen bepalen

Net als destijds bij de N206 Rijnlandroute mag Katwijk betalen en gaan anderen er met de voordelen vandoor. Het voorlopige eindresultaat is vooral zo teleurstellend omdat het document dat als startdocument heeft gediend, de Integrale Ruimtelijke Verkenning (IRV), zo’n geweldig goed rapport was. KiesKatwijk vindt het voorliggende verhaal onaanvaardbaar en kan zich niet voorstellen dat iemand in onze gemeenteraad hiermee akkoord kan gaan.

Zweefvliegen wordt om zeep geholpen

Het stuk voldoet niet aan de opdracht die bij de bespreking van de IRV is gesteld. Bij de verdere uitwerking moest de kwaliteit voorop staan, diende de haalbaarheid te worden aangetoond, moest er flexibel worden gewerkt met de filosofie van het IRV als leidraad en moesten nadelige financiële effecten worden geminimaliseerd. KiesKatwijk ziet hiervan niets terug. Kenmerkend is het dictaat dat de RVB heeft neergelegd om de zweefvliegerij om zeep te kunnen helpen, een eis die blijkbaar door de provincie is gehonoreerd. Dat is kenmerkend voor de gang van zaken. De gemeenteraad moet nu een leeuw zijn en niet het spreekwoordelijke lammetje dat zich naar de slachtbank laat leiden.

Dit moet anders want het huidige verhaal is onaanvaardbaar

De aandacht moet de komende weken gericht worden op de manier waarop we dit slechte resultaat kunnen omvormen tot een aanvaardbaar verhaal. Dat zal moeten gebeuren door het hoogste gezag die we in onze democratie kennen, de volksvertegenwoordiging. Dat is onze rol ! De beide gemeenteraden en de provinciale staten moeten zich hun verantwoordelijkheid (voor zover nodig) realiseren, deze daadwerkelijk oppakken, solidair met elkaar zijn, hun acties coördineren en dit vervolgens vertalen naar ferme besluiten. Het is er op of er onder. Het moment is nu. De volksvertegenwoordiging moet zich niet in een tijdsklem laten dwingen. De politieke partijen moeten zich niet vastleggen op deelafspraken zonder het complete plaatje te kennen. Laat de kiezer zich desnoods maar uitspreken over deze kwestie tijdens de provinciale verkiezingen in maart. Nu besluiten op onvolledige informatie en daarmee tevens de kiezer voor een voldongen feit plaatsen is niet verantwoord en ongewenst.

Democratisch gehalte van het komende ontwikkelproces moet gewaarborgd zijn

Als er nu niet flink wordt ingegrepen staat de volksvertegenwoordiging de komende jaren volledig maar dan ook volledig buitenspel. Deze gremia zal niets meer gevraagd worden, behalve dan een handtekening onder een bestemmingsplan waarvoor de hoofdlijnen nu bepaald worden. Dat buitenspel zetten is net als de vorige keer blijkbaar de opzet. De te kiezen constructie en de spelregels voor de komende periode worden momenteel in het ongewisse gelaten. In ieder geval is er geen rol voorzien voor de volksvertegenwoordiging. Als de partijen dit pikken zijn ze voor goed hun positie kwijt.

De volksvertegenwoordiging wordt in feite gevraagd om alles uit handen te geven en wordt tot op heden volledig onkundig gehouden van allerlei essentiële informatie, zoals de financiële consequenties. Dat is onaanvaardbaar. Een volksvertegenwoordiging die er voor zou kiezen om haar invloed uit handen te geven zonder precies te weten waar dat toe gaat leiden pleegt verraad aan haar kiezers. Lees morgen of overmorgen op deze website wat onze inhoudelijke bezwaren zijn en waarom we meer dan 35 vragen hebben ingediend om als startpunt te proberen om in ieder geval op een aantal punten wat meer duidelijkheid te krijgen.

Voor alle helderheid, er is volgens mij niemand meer in de Katwijkse gemeenteraad die om principiële redenen niet akkoord zou willen gaan met de maximaal 5000 woningen die in de gebiedsontwikkeling een plaats moeten krijgen. Daar gaat de discussie dus niet over. Waar het wel over gaat meld ik u over enkele dagen omdat dit stuk anders te lang zou worden.

Jaap Haasnoot

Hier kunt u enkele officiële documenten downloaden:


Social Icons


Featured Posts