20 juni 2019

Hier ga ik geen vrienden mee maken


Bestuurskracht is een probleem in Katwijk

Toen het huidige college van B&W in Katwijk aantrad waren er de nodige twijfels of men qua competenties wel genoeg in huis had om de gemeente naar het “next level” te brengen. Talent, een vlotte babbel en een blauw pak met bruine schoenen zijn immers niet genoeg. De meeste lieden hadden nog nooit (eind)verantwoordelijkheid gedragen voor een echte organisatie, of zelfs maar een onderdeel daarvan. En waarom zouden de burgers het leergeld moeten betalen voor de fouten die ze zouden gaan maken ? 

Dezelfde mensen die dit kunstwerk wilden vernietigen willen nu de Muziekschool, de Bibliotheek en Welzijnskwartier te lijf gaan. Wie gaat ze deze keer stoppen ?

Is politiek marketing ?

Toen ze begonnen te kraaien over een totaal “Nieuwe Bestuursstijl” werd het vertrouwen niet groter. Sprookjes vertellen lijkt me prima in het basisonderwijs maar niet aan het front van een miljoenenbedrijf dat de gemeente in feite is. In sommige gevallen kun je er vrede mee hebben dat het politieke bestuur wat slogans roeptoetert en zich verder beperkt tot het bij het kruisje ondertekenen van wat de ambtenaren hebben bedacht.

Zachte heelmeesters

In Katwijk is dat echter niet zo omdat het ambtelijk apparaat zich (deels) bewezen heeft als een wrakke constellatie. Lees het cultuurrapport nog maar eens na. En kijk hoe de afwikkeling van de Noordzeepassage ramp plaatsvond. Ik ben sinds die tijd gestopt met het bijhouden van zeperds en mislukkingen maar ik herinner me dat er recent bij zowel het Ridderbos als bij het project Rijnstraat weer vele vele tonnen belastinggeld vervlogen zijn. Een onderdeel dat redelijk goed lijkt te gaan is de projectorganisatie rond het Vliegkamp Valkenburg die onder een eigen directeur op een eilandje geplaatst is en daardoor dus redelijk zelfstandig opereren kan.

Falen lijkt de corebusiness

Het grootscheepse falen gaat elders allemaal gewoon door omdat men in de ambtelijke en bestuurlijke top van de organisatie blijkbaar (en niet onverwacht) niet in staat is om te leren van fouten. In de eerste de beste voetbalvereniging worden bij een crisis mensen vervangen op sleutelposities om daardoor op enige termijn verandering te kunnen bewerkstelligen. In Katwijk aanbidt men de afgod “Lean” (=procesverbetering) omdat het lef ontbreekt om echt door te pakken. 

B&W van Katwijk heeft destijds niet de voor de hand liggende conclusies getrokken uit het Noordzeepassage debacle. De verantwoordelijken hebben niet de eer aan zichzelf gehouden. En de gemeenteraad heeft alles met de mantel der liefde bedekt. Zolang dat zo blijft gaat er niets veranderen. Elke gemeente krijgt het bestuur dat het verdient.

Ontluisterend

Het was ontluisterend om het persbericht te lezen waarmee destijds B&W uiteindelijk de stekker uit het project Noordzeepassage trok. Geen enkele zelfreflectie, de ramp was een niet te voorzien natuurverschijnsel waar hooguit de omwonenden verantwoordelijkheid voor droegen. In het ambtelijk apparaat blijven de mensen die fout op fout stapelen gewoon op hun positie. Er werd door gebrek aan bestuurlijke kracht, durf en karakter dus gewoon doorgemodderd en zolang ons bestuur het niveau van de gemiddelde voetbalclub niet overstijgt blijven we dus in de gevarenzone. Er verandert niets en de burgers betalen uiteindelijk de rekening daarvoor. Dat wil de gemeenteraad blijkbaar zo want die laat haar tanden niet zien.

Toedeledokie Muziekschool

Dat die diagnose niet uit de lucht gegrepen is blijkt bijvoorbeeld heel duidelijk uit de manier waarop de keuzes tot stand zijn gekomen voor de inmiddels noodzakelijk geworden grootscheepse bezuinigingen. Toedeledokie voor de Muziekschool en het Welzijnskwartier, de ambtelijke organisatie blijft nagenoeg uit de wind. Vijf maanden geleden moest er jaarlijks een miljoen bij in het wegenonderhoud en nu komt men met het voorstel dat er jaarlijks 1,5 ton af kan. Wat zegt dat over de bestuurskracht en het voorspellend vermogen op het gemeentehuis ? Moeten daar niet eens consequenties uit worden getrokken door de gemeenteraad ?

Fundamentele probleemoorzaken blijven buiten schot

De manier waarop het bezuinigen wordt aangevlogen is veelzeggend. Straks praten over de muziekschool, de bibliotheek en het welzijnskwartier is praten over de symptomen van een onderliggend probleem. Door dat voor de zoveelste keer zo helder mogelijk te benoemen maak ik geen vrienden. Dat is niet fijn maar het is nu eenmaal mijn taak als volksvertegenwoordiger om op de centjes te letten, en die vliegen nu de tent uit met te weinig maatschappelijk rendement.

Ongemakkelijke waarheid

Men wil de feiten ook niet horen want het is een “unconvenient truth”. Niemand vindt het fijn om met het eigen falen geconfronteerd te worden. En natuurlijk worden dan direct de psychologische verdedigingsmechanismen in stelling gebracht. Het kan niet waar zijn want het mag niet waar zijn. Wanneer gaat de verantwoordelijken in het gemeentehuis nu eens in de spiegel kijken ? En daar betrek ik nadrukkelijk ook de gemeenteraad bij die het falen jarenlang in stand heeft gehouden door weg te kijken.

Vol gas richting afgrond

Het gebrek aan kwaliteit blijkt ook uit het feit dat men opnieuw de eigen problemen creëert door volstrekt onnodig op dit moment een project “Hoornes Aardgasvrij” op de rails te willen zetten. Nog voordat het feest begonnen is komen daar de eerste grote blunders al aan het licht. Waarom die grote ambitie als we het gereedschap niet hebben om er een succes van te maken ? Het is hallucinant om te zien hoe dezelfde mensen van het Noordzeepassage drama de ruimte krijgen om de gemeenteraad opnieuw onder aanroeping van allerlei drogredenen stapje voor stapje geblinddoekt een donkere tunnel in te loodsen. Aan het einde daarvan gloort een lichtje, dat is de koplamp van de aanstormende trein. Ik ben benieuwd wat de gemeenteraad gaat doen.

Jaap Haasnoot 

6 juni 2019

Inwoners wijk Hoornes proefkonijn ?

KiesKatwijk is uiterst kritisch m.b.t. het project Hoornes Aardgasvrij. 


Hedenavond kunnen alle fracties in de commissievergadering hun mening geven over dit voorgenomen project. Onze fractie krijgt dan maar een paar minuten om op dit hele complexe onderwerp in te gaan. Dat wordt dus niks. Daarom zet ik hierbij onze bijdrage op internet zodat iedereen kan lezen hoe KiesKatwijk dit project beoordeelt.
  
Donkere wolken naderen Katwijk...

Dit zijn de hoofdpunten:

Energieneutrale gemeente is een illusie

De gemeenteraad heeft nooit gezegd dat Katwijk in het jaar 2050 zelfvoorzienend zou moeten zijn qua energiebehoefte. Het zou een lachwekkend streven zijn om zoiets binnen de grenzen van onze gemeente te willen bereiken. Toch is dat een uitgangspunt voor het project. Dat is veelzeggend. KiesKatwijk is overigens wel voorstander van haalbare projecten die tot minder energieverbruik leiden, en die minder milieuschade of klimaatbezwaren met zich meebrengen.

Schoenmaker….

Ga je niet als gemeente bemoeien met of investeren in zaken als energieopwekking en -distributie. Laat de risico’s en kosten daarvan bij partijen wiens corebusiness dit is en die er meer verstand van hebben.

Opnieuw belastinggeld verbranden ?

Er zitten teveel onzekerheden in het project. KiesKatwijk zegt dus “niet aan beginnen”. Je steekt je nek weer opnieuw in een strop. Je gaat voor de zoveelste keer weer met een blinddoek een tunnel in en je weet tevoren dat je dan onverwachte dingen gaat tegenkomen. Is er dan echt niets geleerd van het drama Noordzeepassage waar enorm veel geld is verbrand, en alle andere rampen die ik maar niet ga noemen tot en met de miljoen euro schade bij het project Rijnstraat vorige week ?

Waarom ?

Wat is de noodzaak ? Wiens probleem lossen we hiermee op ? Wiens ambitie gaan we hiermee proberen te realiseren ? Hebben de inwoners hier om gevraagd ? Kunnen we aannemelijk maken dat we hiermee een betere wereld naderbij brengen ? Is warmte of energie opwekken of distribueren een gemeentelijke taak ? Nee meneer de voorzitter. Wat we zien in dit project is onvoldoende doordachte niet in de praktijk bewezen concepten, losse eindjes, half werk, teveel onzekerheden en grote risico’s. Bent u op de hoogte van het feit dat de warmteleiding van de Botlek naar Leiden allerminst een zekerheid is ? Zonder die back-up wordt dit project een zeer gevaarlijke gok.

Katwijk kan dit niet

De gemeente Katwijk is niet in staat om dergelijke projecten te managen. KiesKatwijk voorspelt een Noordzeepassage 2.0 qua dramatische mislukking. KiesKatwijk wil niet dat de Hoornesbewoners proefkonijn worden voor een ambitie van mensen die zich als onbekwaam hebben bewezen. De contra-expertise bevestigd onze inschatting helaas al voor de start van het project. Waarom wilt u dit onze inwoners aandoen ?

Financieel risico te groot

Onze financiële positie is bovendien niet dusdanig dat we opnieuw op kosten van de belastingbetaler kunnen gokken op een goede afloop. Goede bedoelingen en persoonlijke ambities van bestuurders zijn onvoldoende om de centjes van onze inwoners in de waagschaal te stellen.

Ik zeg tegen de collega’s in deze raad opnieuw: Gaat u dezelfde mensen die hebben gefaald op het Noordzeepassage dossier, en die daarvoor geen verantwoordelijkheid hebben genomen, opnieuw een kans geven om een complex project te starten dat boven hun en onze macht gaat ? Is dat goed bestuur collega’s ?

First things first

De gemeente Katwijk moet dus “first things first” doen. Eerst werken aan de condities en de middelen om goed beleid te kunnen voeren. En dat is in de eerste plaats bestuurskracht en een krachtige organisatie. Daar werken we nu al ongeveer een decennium aan en dat is nog steeds niet helemaal of misschien helemaal niet gelukt. De noodzakelijk geworden bezuinigingen die we volgende week gaan bespreken zijn niet alleen maar veroorzaakt door van buiten komend onheil. Zolang we die uitstekende organisatie niet hebben moeten we niet verder willen springen dan onze bescheiden polsstok lang is. Laten we volgende week bespreken of we met een combinatie van bezuinigen op de eigen organisatie, verlagen van ambities en een versneld en schoksgewijs verandertraject die uitstekende organisatie sneller kunnen realiseren.

Timing

De timing van dit project Hoornes Aardgasvrij is dus ook niet in orde. We hebben er zoals gezegd de organisatie niet voor maar ook het onderwerp is nog te experimenteel en te weinig standaard om dit nu al aan te vatten. Laat anderen de risico’s maar lopen dan stappen wij er wel in als de kinderziektes zijn verdwenen en als er sprake is van bewezen en goedkopere technieken. Met de gebiedsontwikkeling Vliegkamp Valkenburg hebben we voorlopig voldoende omhanden en ook daar kan iedereen zijn duurzaamheidsambities in kwijt.

Niet meer sleutelen aan oude meuk

Als deze raad ondanks onze adviezen toch besluit om door de hoepel te springen die dit college ons voorhoudt maak er dan een echt integraal project van. Het is in het algemeen zinloos om nog ingrijpend te sleutelen aan de woningvoorraad uit de zestiger en zeventiger jaren. Er ligt een motie van de gemeenteraad om de wijk Hoornes toekomstbestendig te maken op een integrale manier. Waarom is die motie hier niet bij betrokken ? Pleeg dus vervangende nieuwbouw, richt tegelijk de wijk anders in, doe aan verdichting en tegelijk aan vergroening, ga waar mogelijk de hoogte in en neem het energieaspect daarbij mee als een van de aspecten. Misschien moeten we de Hoorneslaan omleggen en er een ringweg van maken.

Hou het klein

Begin klein en gebruik de rijkssubsidie om de drie torenflats af te breken. Pleeg daar energieneutrale nieuwbouw in een heel andere vorm, pleeg innovatie en richt dit gebied anders in. Overkluis wat ons betreft de Biltlaan, maar doe in ieder geval iets dat echt een grote stap voorwaarts is op meerdere terreinen. Daar kunnen we Katwijk mee op de kaart zetten. Daar worden inwoners blij van.
 
Samenvatting

Kort samengevat meneer de voorzitter: Het huidige voorstel voldoet niet aan de criteria van integraal beleid en het toekomstbestendig maken van de wijk Hoornes. Er zijn teveel open eindjes, teveel ongedekte en nog onbekende risico’s, het is nagenoeg zeker dat ons dit heel veel geld gaat kosten dat we niet hebben. We kunnen de eigen inwoners niet als proefkonijn inzetten en we hebben voor dit project niet de benodigde organisatie en bestuurskracht. 

Kortom, het is ons een raadsel hoe u het aandurft om met zo’n voorstel bij onze gemeenteraad aan te komen. Tegelijkertijd bevestigt dit al onze bezwaren en zorgen. Wij gaan dus tegen stemmen en doen een beroep op de collega’s om deze drinkbeker aan Katwijk voorbij te laten gaan. Als de gemeenteraad beslist toch iets wil doen hou de ambities dan beperkt tot het slopen van de drie torenflats in de Hoornes. Maakt dit de eerste stap van een integraal nieuwbouwproject waar verduurzaming een van de aspecten is.

Jaap Haasnoot
KiesKatwijk

4 juni 2019

Falend bestuur in Katwijk, een never ending story ?


Natuurverschijnselen

De gemeente Katwijk moet jaarlijks pakweg 5 miljoen euro bezuinigen blijkt uit de zg. kaderbrief 2020. Dat is best veel geld en dus is het interessant om te zien wie of wat daar de dupe van gaat worden. Ik voorspel dat er straks nog meer bezuinigd moet worden want de rijksuitkering neemt volgend jaar meer af dan waarop gerekend is. Een eerste opmerking is dat deze ontwikkeling al jaren geleden was te voorzien. Als men eerder de ambities had bijgesteld en minder geld had verbrand in allerlei onzinnige projecten en op een soberder manier was omgegaan met uw belastinggeld dan was de schade nu veel minder geweest. En als we effectief hadden gewerkt hadden we bijvoorbeeld jaren geleden al een bibliotheek gehad. Maar de treurige constatering moet zijn dat de gemeente Katwijk helaas op veel gebieden onnodig faalt en dat dat inmiddels als een natuurverschijnsel wordt geduid. 

Niemand van de verantwoordelijke bestuurders heeft bijvoorbeeld verantwoording genomen voor de totale mislukking van het project Noordzeepassage. Dat is onterecht en ook laf. Hierbij is heel veel geld en energie weggevloeid door het afvoerputje. Wat hadden we daar niet voor mooie dingen mee kunnen doen ? Het was de schuld van de omwonenden mochten wij uit een persbericht vernemen. Net als de huidige bezuinigingen wil men ons laten geloven dat hier sprake is van onvermijdbare natuurverschijnselen en ontbreekt elke zelfreflectie. Dat is tekenend.


Pseudoreligie

Ongeveer een decennium geleden heeft de toenmalige wethouder Willem van Duijn al gezien dat er wat moest gebeuren en hij heeft toen ongeveer 50 Fte personeel geschrapt in de formatie. Het naïeve en optimistische verhaal daarbij was dat dit verlies aan arbeidsuren kon worden opgevangen door efficiënter te gaan werken. Daartoe werd het wondermiddel “Lean” uit de kast getrokken. Het geloof daarin nam haast religieuze proporties aan en was zeker niet op ratio gebaseerd. Het was vooral ook een alibi om verder niks te hoeven doen. De rituelen van deze pseudoreligie zouden namelijk als vanzelf resulteren in een ambtenarenapparaat dat als een geoliede machine een stuk goedkoper en veel productiever zou gaan functioneren met meer kwaliteit. Daar kwam natuurlijk niets van terecht.

Onbestuurbare warboel

De papieren afname van de personeelsformatie werd grotelijks gecompenseerd door voor meer geld tijdelijk personeel aan te trekken. Het werd dus in ieder geval veel duurder, alleen was dat onzichtbaar in de administratie verstopt. Dat was zo onzichtbaar dat ook het management geen idee meer had waar het geld aan uitgegeven werd. Het werd een onbestuurbare administratieve warboel. Na een paar jaar verscheen er ook nog een cultuurrapport waar de honden geen brood van lustten. We bleken management te hebben dat een angstcultuur gevestigd had. Daar krijg je geen kwaliteit van. 

Achtereenvolgende bestuurders en managers zijn er na al die jaren tot op de dag van vandaag niet in geslaagd om de rommel op orde te krijgen. Zij waren in veel gevallen natuurlijk ook deel van het probleem. In arren moede heeft men uiteindelijk maar weer besloten om een blik met tientallen nieuwe ambtenaren open te trekken ter grootte van wat wethouder van Duijn ooit had geschrapt.

Coalitie-liefde

Intussen waren we vele geldverslindende drama’s en rampen verder. Alles mogelijk gemaakt door een gemeenteraad die in meerderheid getraind was in wegkijken en in het bedekken van zaken met de mantel der coalitie-liefde. De organisatie is niet in staat te leren van de eigen fouten. De vigerende praktijk gaat gewoon door want het project “Hoornes Gasvrij” is weer zo’n speeltje van dezelfde mensen die verantwoordelijk waren voor eerdere drama’s. Ik ben benieuwd of ze opnieuw de ruimte krijgen om grotelijks te falen op kosten van de belastingbetaler. Een contra-expertise laat nog voor de start van het project zien dat men dit soort grote projecten gewoon niet aankan. Begin er dan niet aan zou ik zeggen.

KiesKatwijk roept al jaren dat we de tering naar de nering moeten zetten. KiesKatwijk roept ook al jaren dat we de organisatie moeten professionaliseren en dat zachte heelmeesters daarbij niet succesvol kunnen zijn. Waar wij de problemen aan de horizon zagen opdoemen kozen anderen ervoor ziende blind te blijven. Dat gaat goed totdat je je neus stoot. Dat is dus opnieuw gebeurd en stevig ook, er moet nu voor miljoenen bezuinigd worden.

Symptomatisch voorbeeld

De keuzen die daarbij worden gemaakt zijn tekenend voor de kwaliteit van ons bestuur. Nog maar een half jaar geleden kregen we van wethouder Nagtegaal te horen dat we voortaan elk jaar 1 miljoen euro extra zouden moeten uitgeven aan wegenonderhoud. Zo niet, dan zou het met Katwijk heel slecht aflopen. Bij die gelegenheid wezen wij op de slechte financiële vooruitzichten en voor het eerst in de geschiedenis kreeg KiesKatwijk enige steun uit de gemeenteraad om dit onwaarschijnlijk domme voorstel niet over te nemen. Nu komt hetzelfde college met een voorstel om voortaan jaarlijks 1,5 ton minder uit te geven aan wegenonderhoud en nog eens een tonnetje minder aan groenonderhoud. Dit voorbeeld laat zien dat de ambtelijke organisatie i.c.m. het dagelijks bestuur niet voor haar taak berekend is. Ook het feit dat het merendeel van de voorgestelde bezuinigingen buiten het gemeentehuis valt en dat men niet het lef heeft om in eigen vlees te snijden wijst in die richting.Welke criteria zijn hier gebruikt ?

Back to basics: regel eerst de condities

Dat is de kern van het probleem. De inwoners van het gemeentehuis zijn niet in staat zich aan de eigen haren uit het moeras te trekken. En dus blijft het pappen en nathouden. Mijn enige hoop is dat de wethouder van financiën zich tot sterke man ontwikkelt in het college. Iemand moet de impasse en de ultieme middelmatigheid doorbreken. We moeten eerst en vooral de condities scheppen om onze gemeente professioneler te kunnen besturen.

Maar wat zien we bij de nieuwste voorstellen ? Opnieuw wordt er voor een paar ton aan bezuinigingen ingeboekt onder het motto Lean. Na 10 jaar Lean is er blijkbaar nog steeds ruimte voor het magische leandenken. Na 10 jaar lean zou er nog steeds niet alles uitgehaald zijn ? Wat hebben we dan de afgelopen jaren zitten doen ?

Intussen stelde het CDA kritische vragen over de bezuinigingen op de Dierenweide in Rijnsburg. Zalig zijn de inwoners die in een gemeente wonen waar dat het grootste probleem is.

Jaap Haasnoot

Social Icons


Featured Posts