7 november 2019

Algemene Beschouwingen over begroting 2020


Stoom, kokend water en lichte paniek

KiesKatwijk heeft geconstateerd dat het college de begroting dit jaar gelukkig weer sluitend heeft gekregen. Dat ging wel met stoom en kokend water gepaard en ook het meerjarig perspectief is niet onverdeeld gunstig. In het voortraject was er bij de behandeling van de kaderbrief die voorafging aan deze begroting zelfs sprake van een lichte paniek. Er moest op stel en sprong bezuinigd worden. Wij denken nog met lichtelijk afgrijzen aan die procedure terug. De bibliotheek, de muziekschool en het welzijn waren weer de “Sjaak” omdat dat zo lekker makkelijk is. 



Heilige koeien

Een aantal heilige koeien bleef buiten schot en kort daarna werd wel een bedrag met heel veel nullen beschikbaar gesteld voor een verbouwing van het gemeentehuis. Wij hebben ons daar als enige partij tegen verzet. Dat hebben we gedaan omdat we vinden dat je bij dat soort kapitale investeringen tenminste ook naar alternatieven zou moeten willen kijken, en niet alles op één kaart zou moeten zetten. Willens en wetens heeft deze raad zich echter stapje voor stapje in de hoek laten verven. Ik voorzie hier problemen maar ik hoop dat ik het mis heb.

Nederland wordt naar de bliksem geholpen

Natuurlijk kunnen we naar Den Haag wijzen als de oorzaak van de financiële problemen. Een decennium Rutte c.s. heeft veel problemen weggelachen en niet aangepakt. En dus hebben we nu een wooncrisis, een stikstofcrisis, een pensioencrisis, een onderwijscrisis, een zorgcrisis, en ga zo maar door. Instituties als Openbaar Ministerie, de rechtspraak en de belastingdienst zijn niet meer van onbesproken statuur. De belastingdruk is voor de doorsnee burger nog nooit zo hoog geweest als onder Rutte c.s. en tegelijkertijd zien de mensen veel te weinig terug van wat ze aan de overheid betalen. We zitten in een rijk land met relatief veel arme mensen waar rijke mensen en Shell nog nooit zo weinig belasting hebben betaald. In ieder geval is de kloof tussen rijk en arm alleen maar gegroeid.

De “flexsamenleving” heeft weinig zekerheden in petto voor de nieuwe generaties. Het is toch van de gekke dat de voedselbank draait als een tierelier. Het is toch treurig dat de woningnood weer op het niveau van net na de oorlog zit. Het bejaardenhuis is afgeschaft zonder het vacuüm op te vullen. Het is toch belachelijk dat bestuurders jarenlang met persoonsbeveiliging moeten rondlopen en dat Nederland een Narcostaat is geworden. Defensie is verwaarloosd en de politie kan haar taken niet aan. Grote maatschappelijke problemen zoals immigratie, integratie en de komende vergrijzing worden stelselmatig genegeerd. De wal zal het schip blijkbaar moeten keren. Maar dan zitten de verantwoordelijke bestuurders al op hun volgende post. En met welke schade zitten we dan aan de samenleving en aan het geloof in de democratische rechtstaat?

Katwijk is geen eiland

Dat gaat allemaal niet aan Katwijk voorbij. Ook wij zijn slachtoffer van de decentralisatie van taken op het sociale domein. Taken over de heg gooien zonder de bijbehorende middelen is een recept voor rampen. Het keukentafelgesprek als geheim wapen is het toppunt van bestuurlijke armoede. En we gaan er gewoon mee door. Zelfstandig wonen van ouderen is een mooi mantra, maar wat als je dement wordt en alleen woont ? De op corporatistische wijze tot stand gekomen decentralisatie van klimaattaken is het volgende onderwerp dat over de schutting komt bij gemeenten. Ik hoop dat de gemeenten en provincies inmiddels wijzer zijn geworden. Ik vrees het ergste want het kartel van de grote partijen zal zijn uiterste best doen om op de achtergrond via de partijlijnen haar zaakjes te regelen m.b.v. ondemocratische platforms als VNG en IPO.

Katwijk is geen eiland maar heeft te dealen met deze politieke en maatschappelijke omgeving. Ook wij zijn slachtoffer van de Haagse politieke moraal waarbij politiek vooral marketing en verkooppraatjes is geworden. Dat vertaalt zich naar de werkvloer i.c. de gemeenten in meer problemen, meer taken en te weinig middelen. Een kleinere overheid is immers een doel op zich geworden. De nadelen daarvan worden vooral gevoeld door inwoners met het minste incasseringsvermogen. Inmiddels horen daar ook de leraar, de politieagent en de verpleegster bij. Populisme en aantasting van de democratie komen nooit uit de lucht vallen voorzitter, daar is een voedingsbodem voor nodig. Ik denk dat er meer moet gebeuren dan stikstofbestrijding om ons politiek-maatschappelijke klimaat te ontzuren.

We gaan weer langs het randje

In zekere zin nemen we in Katwijk een hypotheek op de toekomst als we onze begroting sluitend maken met een stelpost op het onderwerp Jeugdzorg, een eenmalige verkoop van onroerend goed, een aantal technisch-administratieve maatregelen en de hoop dat de herijking van het Gemeentefonds ons in de toekomst gaat redden. Eerst zien dan geloven, meneer de voorzitter. Ik denk dat het college op dit front minder passief zou kunnen zijn, en ook wat assertiever in de richting van hogere overheden of het eigen apparaat. Meer besturen en wat minder met de stroom meedrijven.

Organisatieperikelen

Zonder goed “gereedschap”, vakmanschap en een passende professionele cultuur krijgen wij als bestuur en ambtelijk apparaat weinig voor elkaar. En dus moeten de organisatieperikelen ook een onderwerp zijn op onze bestuurlijke agenda. Om die reden heeft KiesKatwijk, min of meer als enige, en in ieder geval jarenlang als roepende in de woestijn, gepleit voor het fundamenteel op orde brengen van de eigen organisatie. Na een vernietigend cultuurrapport was ontkennen of wegkijken geen optie meer. Onze fractie heeft zich ook jarenlang verzet tegen de valse profeet van de Leanreligie. Procesverbetering heeft zo zijn beperkingen en is geen panacee voor alle kwalen. Helaas heeft het nogal lang geduurd voordat er op dit terrein adequate actie ondernomen is.

KiesKatwijk is geen kniesoor

Maar een kniesoor die daar op let voorzitter, nu we in deze begroting kunnen lezen dat de organisatieontwikkeling daadwerkelijk van start is gegaan en zelfs al halverwege is. Vanuit de actieve informatieplicht van uw college naar de raad hadden we dat goede bericht eigenlijk liever eerder gehoord. Het besluit is immers al in de maand mei door het college genomen. Maar goed, ik ben geen kniesoor en tel graag mijn zegeningen. Ik vermoed dat achteraf zal blijken dat dit besluit een van de belangrijkste besluiten van deze hele collegeperiode is geweest. Ik vind het echt geweldig om te zien hoe dit proces met de juiste intenties en een passende visie op de rails is gezet. Eindelijk is na vele jaren de koe bij de horens gevat en wordt er resultaatgericht actie genomen en worden de kool en de geit niet meer gespaard. Ik heb er dan ook alle vertrouwen in dat we hier binnen de mogelijkheden die er zijn op enige termijn het best mogelijke resultaat zullen kunnen bereiken.

Op dezelfde manier kijkt onze fractie ook met vertrouwen aan tegen de in gang gezette organisatieveranderingen rond het nieuwe wijkteam. Het feit dat zich daar een hickup heeft voorgedaan op het aspect van de ICT doet niets af aan het feit dat het college hier een goede koers volgt naar het juiste doel. In het algemeen moet je eerst de goede condities scheppen voordat je resultaten kunt boeken. Organisatie en mensen zijn daarin naast financiën alles bepalend.

Decentralisatie van klimaattaken

Het zou goed zijn als dat kwartje ook eens op rijksniveau gaat vallen. Helaas zie je bijvoorbeeld bij het beleid rond het klimaatakkoord dat daar de nadruk meer op de marketing en het verkooppraatje ligt, en minder op de inhoudelijke kwaliteit van het beleidsprodukt. Net als bij de decentralisatie van taken op het sociaal domein zal ook de decentralisatie van klimaattaken op die manier op een debacle uitlopen. Gemeenten moeten flink zijn en geen onmogelijke taken accepteren. Zonder goed gereedschap en financiële middelen komen we van de wal in de sloot. Wensdenken is niet het goede kompas.


Dossier Valkenburg

En nu ik dan toch in een flow van positivisme zit voorzitter wil ik ook wel kwijt dat naar onze mening door onze gemeente een juiste koers wordt gevaren op het dossier Valkenburg. Ik heb het dan over de gebiedsontwikkeling op het voormalige vliegveld. Ook hier ben ik trouwens weer teleurgesteld over de houding die van rijkswege wordt ingenomen. Binnen het bedrijfsleven is de term Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen geen nieuws meer. Naast “Profit” komen nu ook “People” en “Planet” meer aan de bak bij veel ondernemingen. Het is ongelooflijk dat bij een staatsonderneming, zoals het Rijksvastgoedbedrijf, het vooral om de Profit lijkt te gaan. Althans de signalen die ik oppik wijzen in die richting. Met deze houding maakt de rijksoverheid zich volkomen ongeloofwaardig.

Het is ongelooflijk dat de grote politieke partijen nog steeds blijven persisteren in deze koers. Het is echte gekkigheid dat die goudkoorts tot op het kinderachtige bepalend is. Zo is in het recente verleden om die reden zelfs het zweefvliegen op het voormalig vliegveld om zeep geholpen, terwijl er in het grote gebied nog steeds voldoende ruimte voor te vinden is. In de gebiedsontwikkeling dient maatschappelijk rendement centraal te staan en niet cashflow. Er is ruimte op het vliegveld voor een mooie en duurzame combinatie van wonen, innovatieve werkgelegenheid en natuur en recreatie. Dat is allemaal uitgezocht en onderbouwd. Het Katwijkse beleid zit ook op die lijn.

Wij doen een beroep op politiek verantwoordelijken op rijksniveau en bij de provincie Zuid Holland om de lange termijn maatschappelijke doelstellingen te laten prevaleren boven de financiële overwegingen van de korte termijn. De unieke ligging van het gebied direct naast de Natura2000 duinen en tevens in het meest verstedelijkte gebied in de regio, en de kansen die er liggen met Unmanned Valley, kwalificeren deze gebiedsontwikkeling voor een VIP-behandeling door de diverse overheden. Kwaliteit moet voorop staan. De kruideniersbenadering vanuit het Rijksvastgoedbedrijf, lees het Ministerie van Financiën, is bezien vanuit overwegingen van maatschappelijk rendement daarom onbegrijpelijk en ongewenst.

Wonen is primair

Voorzitter, wonen behoort voor iedereen tot de eerste levensbehoeften en we hebben de overheid opgericht om daarin te voorzien. We zien dat er de laatste jaren onder invloed van de neoliberale doctrine veel kapot gemaakt is op dit beleidsterrein. Dat geeft zorgen voor de toekomst. In 2040 zijn er bijna 4,8 miljoen 65-plussers in Nederland. Eerlijk gezegd zijn we totaal niet voorbereid om die mensen straks op passende wijze te kunnen huisvesten. We hebben bijvoorbeeld in verhouding tot de (toekomstige) woonbehoefte teveel gezinswoningen en veel te weinig woningen voor een- en tweepersoons huishoudingen. We moeten ook goed beseffen dat er andere woonvormen en meer diversiteit nodig is, niet alleen voor ouderen trouwens. Aanpakken van de gevolgen van vergrijzing moet naar onze mening een van de strategische opgaven in alle overheidslagen worden.

Transformatie oude flatwijken

Als je het over wonen en demografie hebt dan heb je het tegelijkertijd over een veelheid van beleidsterreinen. Ruimtelijke ordening en allerlei stedenbouwkundige aspecten, maar ook gezondheidszorg, sport en bewegen, openbaar vervoer, welzijn, integratie, en ga zo maar door. Bij een nieuwe gebiedsontwikkeling kun je met een blanco vel beginnen maar een enorme uitdaging zit ook in de transformatie van oude flatwijken zoals de Hoornes of de Koestal.

Transities aan elkaar koppelen

Als we al deze elementen bij elkaar optellen dan komt KiesKatwijk tot de conclusie dat we voortvarend moeten doorpakken met het bestrijden van verloedering  en het op slimme wijze “ombouwen” en updaten van verouderde naoorlogse (flat)wijken. Dat impliceert in sommige gevallen slopen en alleen waar dat nuttig is renovatie toepassen. Dit om doelstellingen van energiezuinigheid en meer variatie in woningtypen te realiseren, passend op de toekomstige bevolkingssamenstelling. Dat geeft tevens mogelijkheden om wijkindelingen en voorzieningen aan te pakken. Waar mogelijk kan er hoger gebouwd worden zodat de schaarse grond beter benut wordt. De stratenindeling hoeft niet dezelfde te blijven en er kunnen in ieder geval meer woningen komen dan er nu aanwezig zijn. We moeten niet aan de ene kant van de Hoornes bezig zijn met een hobbyproject om de wijk aardgasvrij te maken, en aan de andere kant met sociale figuren wat aan maatschappelijke aspecten proberen te sleutelen. Het is zaak dat we verschillende transities die voor de deur staan aan elkaar gaan koppelen.

Problemen op meerdere fronten

We hebben te maken hebben met een complex van problemen. Woningnood, een verkeerd samengestelde woningvoorraad, oprukkende armoede, energietransitie, verduurzaming, meer alleenstaanden, vergrijzing, toenemende eenzaamheid en oprukkende dementie, haperende zorg en onvoldoende integratie van nieuwkomers, en de dreiging van verpauperde wijken. De corporaties zijn in veel gevallen door rijksbeleid onvoldoende of beperkt in staat te investeren in sociale woningbouw. Wonen is een primaire levensbehoefte voor iedereen en volkshuisvesting en leefbare wijken is een kerntaak van de overheid. Het is dus echt tijd dat we ondanks de Rutte-doctrine, waar verkleinen van de overheid het hoofddoel was, weer meer gaan investeren in de samenleving. En dan liefst op een samenhangende en gestructureerde manier. Wij wensen het college de zegen van boven toe om daar elke dag een stukje beter in te worden.

Jaap Haasnoot
Rozemarijn Dees
KiesKatwijk


Geen opmerkingen:

Een reactie posten

Social Icons


Featured Posts