21 februari 2020

De slag om Valkenburg: betaalbare woningen geen prioriteit voor Rijksoverheid


Met zulke vrienden hebben wij geen vijand meer nodig.

In de meidagen van 1940 is er keihard gevochten om het vliegveld Valkenburg. Na de capitulatie van Nederland was er in het dorp Valkenburg nauwelijks een huis te vinden dat niet zwaar beschadigd was in de strijd om de residentie. We zitten momenteel helaas midden in een tweede Slag om Valkenburg. Opnieuw zien we meedogenloos gedrag, deze keer van de eigen Rijksoverheid. Het is niet te verwachten dat deze slag mensenlevens zal kosten. Toch kun je conform de definities van Carl von Clausewitz wel degelijk spreken van een uitzonderlijke situatie die qua procesgang doet denken aan wat er kan gebeuren in een oorlog. Bommen en granaten hebben een gestileerde vorm aangenomen van dwangbevelen en dictaten met allerlei onethische en onrechtmatige “hang-yourself-clausules”. De psychologische oorlogvoering draait op volle toeren. Het Rijk probeert via intimidatie en andere bedenkelijke middelen op een verkeerde manier haar zin te krijgen.
Foto: Frans Herinx

Er is dus een actor, gek genoeg de Rijksoverheid, die zich nogal agressief opstelt richting de mede-overheden Katwijk en Wassenaar, en die daarbij ongebruikelijke, onrechtmatige en intimiderende middelen inzet. Dit is in ieder geval geen “normale” onderhandelingssituatie met een zekere mate van gelijkwaardigheid of iets van wederzijds respect. Het Rijk dicteert haar voorwaarden met gebruikmaking van onfatsoenlijke drukmiddelen. Dat is duidelijk "een brug te ver", vandaar dat er gesproken kan worden van "de slag om Valkenburg", als u mij deze uitdrukking vergunt.

Eigenlijk kan er in deze situatie natuurlijk ook geen sprake zijn van voldoende onderling vertrouwen. En dat is wel een basisvoorwaarde om nog jarenlang constructief met elkaar te kunnen samenwerken als partners in de gebiedsontwikkeling. Beide gemeenten verdedigen hun grondgebied tegen deze agressor, of beter gezegd verdedigen hun wettelijke bevoegdheden om op democratische wijze te bepalen hoe de ruimte binnen hun gemeentegrenzen zal worden gebruikt. Die gemeenten doen dat natuurlijk om de belangen van hun inwoners te dienen. 


In dit geval zijn die belangen nogal duidelijk. Als er gebouwd wordt dan moet het aanbod voldoen aan de vraag. De leefbaarheid in de regio (bereikbaarheid, groen) moet ook gewaarborgd zijn, evenals de bescherming van het Natura2000 gebied dat pal naast de bouwlocatie ligt. De vraag naar betaalbare woningen is immens groot en staat niet ter discussie. De vraag naar de 500 woningen in het absolute topsegment (> 1 mio) is totaal onduidelijk. Dat contingent (10%) is van meet af aan door de Rijksoverheid via de provincie verordonneerd voor het bouwprogramma op Valkenburg. Het toont wel aan waar de prioriteiten van de agressor liggen.

Bij de lezer zal wellicht de gedachte opkomen dat mijn taalgebruik mogelijk wat overdreven of aangedikt is. Ik denk dat dit niet het geval is. Intimidatie en chantage, het gebruik van onwettige middelen, ook al zijn ze misschien op subtiele en vriendelijke wijze gebracht, zijn vormen van agressie. Hier wordt door het Rijk niet de belangen van de eigen inwoners gediend. Hier overheerst het marktdenken. De Rijksoverheid is blijkens haar gedrag vooral met “Profit” bezig, de “People” doen er niet zoveel toe. In de twee vorige afleveringen van deze blog heb ik een tipje van de sluier opgelicht. Het gedrag van de Rijksoverheid is ontluisterend en bovendien gevaarlijk.

Of zoals mijn gewaardeerde VVD-collega in de gemeenteraad het formuleerde: “Als je in het bedrijfsleven onderhandelt dan kijk je waar de verschillen zitten en dan kom je vervolgens linksom of rechtsom tot een vergelijk door de pijn te verdelen. Noem het “Handje Klap”, maar dat schijnt in deze casus maar niet te lukken”.


Ik deel de verbazing van mijn VVD-collega. Maar inmiddels weten we wat de oorzaak is. Het Rijksvastgoedbedrijf heeft helemaal geen onderhandelingsruimte. Ze kunnen alleen de spreadsheet van hun politieke bazen uit hun binnenzak trekken en die voorlezen. Als daar niet onderhandelbare onredelijke en onaanvaardbare eisen op staan, zoals niet meer dan 6% van de woningen voor middeninkomens, kun je nooit tot een vergelijk komen. De gemeente is gebonden aan een Regionale Woonvisie en mag daarvan niet afwijken. In arren moede is de Katwijkse wethouder uiteindelijk bij de vakministers Knops en van Veldhoven terecht gekomen. Dat was een vergissing. 

Ook de vakministers hebben geen handelingsvrijheid en zijn met handen en voeten gebonden. Ik heb ze daarom beklagenswaardige figuren genoemd in de vorige blog. De vakministers zijn slechts spreekbuis van het Ministerie van Financiën. De doctrines van Financiën zijn niet in de eerste plaats gericht op het bevorderen van het Algemeen Belang. Het resultaat daarvan leest u elke dag in de krant. Het afgelopen decennium is onze samenleving op alle fronten zwaar verwaarloosd. Daarvoor gaan we een hoge prijs betalen.


Er komt maar weinig naar buiten van de onderhandelingen. In de zich voortslepende patstelling is de gemeente Katwijk blijkbaar de partij geweest die creatief is geworden. Het maximum van 5000 woningen op dit gebied is een afgewogen besluit dat te maken heeft met fysieke mogelijkheden en draagkracht van de projectlocatie en haar omgeving. Dat is allemaal prima uitgerekend in de Integrale Ruimtelijke Visie. Volgens de geldende regelgeving moeten er minimaal 1000 woningen (20%) komen voor de middeninkomens. In de krant hebben we kunnen lezen dat de gemeente om ongeveer aan dat getal van 1000 woningen te komen heeft voorgesteld om 600 betaalbare woningen extra te bouwen. Dan komen we met de 300 woningen (6%) die het Rijk wilde toestaan voor deze doelgroep toch ongeveer op het gewenste fysieke aantal.

De verdichting die daardoor moet worden toegepast komt echter niet ongestraft. Dit gaat ongetwijfeld gevolgen hebben voor de kwaliteit van de gebouwde omgeving of van de woningen. Bereikbaarheid, natuur en recreatie gaan hiervoor een prijs betalen. Dit soort spelletjes zijn een zero-sum game. Alles heeft een prijs, en niet alles is mogelijk. Het kamerlid Koerhuis heeft met zijn eendimensionale motie, vergezeld van zijn primal scream “bouwen, bouwen, bouwen”, vooral een visitekaartje van zichzelf afgegeven.

Daar komt nog eens bij dat 20% van 5600 woningen op mijn rekenmachine uitkomt op 1120 woningen voor de middeninkomens. Dat zijn de regels van de Woonvisie Holland Rijnland, en zo moet het spel gespeeld worden. Daar zal de rechter alle begrip voor tonen. Misschien dat de jongere generatie niet meer kan rekenen maar ik kom met 1120 – 900 toch 220 woningen tekort. Dat is een tekort van 19,6% op het contingent woningen voor middeninkomens dat volgens de regelgeving past bij het totaal van 5600 woningen !


De vraag is of als dit eindplaatje op het bordje van de gemeenteraad komt zij zich zullen laten chanteren door allerlei doemscenario’s die dan zullen worden gelanceerd. Het is immers oorlog en dus zal het Rijk weer opnieuw losgaan. Ook via de partijlijnen zal men pogingen ondernemen om partijgenoten te disciplineren. Wie houdt zijn of haar rug straks recht ? Is het onze taak om de overvolle kassa van het Ministerie van Financiën te spekken of zijn we er om onze inwoners te dienen ? Hoe definiëren de raadsleden “Het Algemeen Belang” straks ? Wie is hier eigenlijk het bevoegde gezag ?

Het worden interessante tijden.

Jaap Haasnoot
KiesKatwijk



18 februari 2020

5000 woningen op Valkenburg: Top of Flop ?


Foto: ANP

"De markt kent geen genade"

Eerst zien, dan geloven

Vandaag, 18 februari 2020, hoorden we dat er een akkoord is tussen de Minister en het College van B&W van Katwijk over woningbouw op Valkenburg. Details ontbreken nog. Ik zou dus even wachten op wat het oordeel van de gemeenteraad wordt op het moment dat al die details bij hen wel op tafel liggen. Tenslotte is de gemeenteraad het bevoegde gezag. Ik ben bij voorbaat niet optimistisch gezien de eerdere dictaten en dwangbuizen die door het Rijk met chantagemiddelen werden begeleid. De casus betreffende de geplande woningbouw op het voormalig Vliegkamp Valkenburg is illustratief voor het beleid c.q. voor het bestuurlijk gedrag dat nu al gedurende pakweg een decennium ons land enorme schade toebrengt. Ik ga dat uitleggen, maar eerst een korte recapitulatie.
Lockheed P3-Orion van de MLD; foto: Jaap Dubbeldam

Men stapelt domheid op domheid

In het kader van de afbouw, of zeg maar afbraak van Defensie, kreeg de Koninklijke Marine meer dan 10 jaar geleden de keuze om de onderzeeboten of haar vliegbedrijf met de Orion lange afstand patrouillevliegtuigen op te doeken. Een belangrijke taak van de Orion was onderzeebootbestrijding, maar de inzet ging veel verder. De Orions hebben ook boven Afghanistan gehangen. Informatie verzamelen is een van de belangrijkste taken in de moderne oorlogvoering. Vanuit het oogpunt van Defensie bekeken was het opdoeken van de Marine Luchtvaardienst (MLD) een enorm domme vergissing. Een paar onderzeeboten kunnen in een half uurtje tijd de gehele planeet vernietigen. Maar daar gaat deze blog niet over.

Onvoorstelbare kapitaalvernietiging

Het nog maar relatief kort voor de sluiting in 2006 geheel gemoderniseerde Vliegkamp Valkenburg kon dus na het opheffen van de MLD gesloopt worden. Een onvoorstelbare kapitaalvernietiging. Het materieel ging voor een fooi naar de Duitsers en is daar nog steeds in gebruik. Het terrein kwam in handen van het Rijksvastgoedbedrijf en het idee was om er woningbouw te plegen. In feite is het bouwen op een “uitleggebied” conform de ladder voor duurzame verstedelijking een No Go. Maar beleid maak je om er uitzonderingen op te kunnen maken.


Bereikbaarheid en leefbaarheid

Het gebied ligt verder behoorlijk onder N.A.P. en kent nog allerlei andere handicaps die ongebreidelde bouw lastig maken. De regio is behoorlijk verstedelijkt en vormt in feite de derde stad van Zuid Holland. Bereikbaarheid en leefbaarheid zijn hier serieuze issues. Er zijn erg veel ruimteclaims voor functies als wonen, werken, recreëren en natuur. En dan hebben we het nog niet over stikstof of archeologie gehad. De Rijnlandroute levert in zijn huidige vorm geen bijdrage aan de bereikbaarheid van de Duin- en Bollenstreek. Die weg loopt dood op verkeerslichten midden in de bebouwde kom van Katwijk. Er zou eigenlijk lightrail moeten liggen maar dat is ooit afgeblazen.

5000 woningen is het maximum

Kort en goed, het is allemaal prima uitgezocht en het plafond voor het aantal woningen dat je daar kwijt kunt is daarom echt 5000 stuks. Dat is allemaal mooi opgeschreven en uitgetekend in de Integrale Ruimtelijke Visie (IRV) die een nadere uitwerking en actualisering vormt van een lang geleden gemaakt Masterplan. Naast de woningen is er ruimte voor Unmanned Valley Valkenburg en een broodnodige groene zone op het grondgebied van de gemeente Wassenaar. In de directe omgeving zal de gemeente Katwijk enorm veel moeten investeren om de duinen (Natura2000) te beschermen met een buffergebied met allerlei functies. Daarnaast moet ook het gebied rond het Valkenburgse Meer worden ingericht als recreatiezone. Laten we hopen dat de mega windturbines die er vanuit de provincie Zuid Holland gepland zijn ergens anders geplaatst kunnen worden. Hoezo integrale visie ? Het is dus kort samengevat een enorme puzzel om die 5000 huizen daar te kunnen bouwen, zonder dat het een weerzinwekkende Vinexwijk wordt, en zonder dat de hele omgeving vastloopt en de natuur nog verder achteruit gaat.


Intimidatie + chantage = Maffiapraktijken

In de vorige aflevering heb ik geschreven over de intimidatie die de Rijksoverheid toepast om de gemeente Katwijk onder de voet te lopen. Ik hoorde in de wandelgangen een externe adviseur in dat verband de term “maffiapraktijken” gebruiken. Als je iets meer over de gang van zaken weet dan ben je waarschijnlijk geneigd om dat niet als een emotionele oprisping te zien, maar als een adequate beschrijving van de situatie. Ik dicht de gemeente Katwijk dan ook grote kansen toe bij de rechter als die ooit een oordeel zou moeten uitspreken over de gang van zaken. Het is toch een beetje merkwaardig als je een contract onder de neus geduwd wordt met allerlei “hang-yourself-clausules”. Een commerciële projectontwikkelaar zou niet eens op de ideeën komen die uit de koker van het Rijksvastgoedbedrijf te voorschijn kwamen. De brutaliteit en de arrogantie zijn echt stuitend, zeker in combinatie met een technische briefing waarin de Tweede Kamer gewoon fakenews werd voorgeschoteld. Als de Tweede Kamer dit laat lopen zijn ze geen knip voor de neus waard.

Men rotzooit maar  wat aan

De gemeente Katwijk (Marine Luchtvaartdienst) en de gemeente Vlissingen (Korps Mariniers) zijn dus blijkbaar beide lotgenoten en slachtoffer van een rijksoverheid die zich gedraagt conform de lijfspreuk van de schilder Karel Appel “Ik rotzooi maar wat aan”. Misschien moet Defensie het Marinevliegkamp Vlissingen gaan aanleggen als compensatie voor Zeeland. Dan bouwen we op Valkenburg een marinierskazerne.


Kliek of Clique

De achterliggende oorzaak van alle problemen is dat een Kliek rond het Ministerie van Financiën de macht in handen heeft in Nederland. Dat blijkt bijvoorbeeld ook uit het pensioendossier. Irrationeel gedrag dat de samenleving schade berokkent en dat je beter ziet als je in staat bent om de zaak vanuit enige afstand c.q. vanuit een vogelperspectief te beschouwen. Dan kun je meer variabelen in het plaatje betrekken en zie je meer dan wanneer je uitsluitend met de neus op de spreadsheets zit.

Homo Economicus

Dat spreadsheet-denken in combinatie met de verheerlijking van de markt is de kern van de problemen. De machthebbers willen een kleinere overheid en het denksjabloon en de mensvisie zijn nogal eenvoudig. De “Homo Economicus” staat centraal en deze laat zich gemakkelijk sturen door financiële prikkels. Dat de overheid een schild voor de zwakken zou moeten zijn wordt als ouderwets gezien. Een zwakke medelander moet gewoon wat harder werken. Als je problemen ondervindt dan heb je dat aan jezelf te danken. Dus je redt jezelf maar. Onze Commissaris van de Koning, Jaap Smit, heeft daar in zijn nieuwjaarsspeech een paar behartigenswaardige woorden aan gewijd onder het motto “de markt kent geen genade”.

Puinhopen en populisme

Die filosofie heeft er voor gezorgd dat de samenleving op alle fronten (door alle ministeries) enorm verwaarloosd is. Want we (lees Shell) willen immers niet teveel belasting betalen, dus moet de overheid afbouwen. Het volgende kabinet staat voor een enorme inhaalslag om het achterstallig onderhoud dat daardoor is ontstaan weg te werken. Woningbouw (ik durf de term volkshuisvesting niet meer te gebruiken), zorg, onderwijs, noem mij eens een sector waar het geen puinhoop is geworden onder verantwoordelijkheid van de grote politieke partijen. Zij zijn dus ook zelf verantwoordelijk voor het populisme dat als reactie de kop opsteekt.

Ministers hebben geen handelingsvrijheid

Terug naar de kwestie Valkenburg. In het verlengde van de geschetste bestuursfilosofie hebben de ministers van Wonen of Binnenlandse Zaken geen enkele vrijheid van handelen. Ze hebben instructies van Financiën en als ze daar van afwijken zullen ze de rekening zelf moeten betalen. En dat kan dus niet. De ministers Knops en van Nieuwenhoven zijn dus eigenlijk deerniswekkende figuren die net als de Marine destijds kunnen kiezen of ze hun arm of hun been afgehakt krijgen.

Wurgcontract

Dat is dus de reden dat ik op voorhand weinig optimistisch ben over de deal (lees het dictaat) dat B&W van Katwijk blijkbaar hebben aanvaard. Ik hoop dat ik het mis heb. Gelukkig heeft de gemeenteraad het laatste woord en die zal naar ik hoop een onevenwichtig wurgcontract niet accepteren. Het geld klotst bij de Rijksoverheid tegen de plinten, op allerlei manieren worden kosten afgewenteld op gemeenten en burgers. Genoeg is genoeg. Betalen vrienden ! Wij willen ons belastinggeld terug.

Jaap Haasnoot
fractie KiesKatwijk

5 februari 2020

Rijksoverheid misbruikt twee petten om gemeente Katwijk te pletten


Twee petten

Het Rijk lijkt een nogal onsmakelijk spelletje te spelen in de kwestie van de woningbouw op het voormalig Vliegkamp Valkenburg. De Rijksoverheid heeft twee petten op en laat daarbij een Januskop zien. Enerzijds probeert men de gemeente te intimideren door te dreigen met het uit handen trekken van de gebiedsontwikkeling. Anderzijds is er de rol van grondeigenaar. De ene hand helpt de andere bij het Rijk. De Tweede Kamer moet hier een einde aan maken.


Pecunia centraal

Het Rijksvastgoedbedrijf probeert als verlengstuk van het Ministerie van Financiën zoveel mogelijk geld te slaan uit de voormalige defensiegrond. Dat kan door veel dure woningen te bouwen want dat levert de meeste pecunia op. Vanuit de andere rol van hoogste gezag probeert men de gemeente Katwijk onder druk te zetten om voorstellen te accepteren die volkomen ingaan tegen alle afspraken die de bevoegde gezagen van gemeenten en provincie met elkaar gemaakt hebben. Dit is belangenverstrengeling 2.0 De overheid die publieke machtsmiddelen inzet om met de andere hand dezelfde overheid als marktpartij financiële voordelen te bezorgen. Ik heb geen zin om hier diplomatiek over te berichten of om hier eufemismen te gebruiken. Dit is laakbare belangenverstrengeling.

Misleiding Tweede Kamer

In dezelfde geest zagen we dat de Tweede Kamer in een technische briefing werd voorgelicht door uitsluitend het woord te geven aan het Rijksvastgoedbedrijf. Waar een conflict is tussen twee partijen zou je ook de andere partij moeten horen. De gemeente Katwijk kon de toegang tot de publieke tribune niet geweigerd worden maar mocht niets zeggen. Daar kwamen dus halve waarheden uit, en zo als ieder weet zijn die erger dan hele leugens.

300 woningen voor middeninkomens, 500 woningen in absolute topsegment

Het plan van het Rijksvastgoedbedrijf was om slechts 6% van de 5000 woningen te bestemmen voor de groepen met een middeninkomen. Het afgesproken beleid tussen provincie en gemeenten is dat dit minimaal 20% moet zijn. Elke dag buitelen politici over elkaar heen om te verklaren dat we iets moeten doen aan de woningnood voor de lage- en middeninkomens, want deze mensen zijn momenteel kansloos op de “woningmarkt”. Gedrag en mooie woorden zijn hier niet met elkaar verbonden.

Tegelijkertijd spannen Rijk en Provincie zich al jaren enorm in om vooral de door hen gewenste 500 woningen in het allerhoogste topsegment aldaar veilig te stellen.  In het licht van de huidige ontwikkelingen komt dit toch minimaal over als een vorm van eenzijdige belangenbehartiging. Terwijl het helemaal niet helder is of er voor dit allerhoogste topsegment wel een actuele vraag in de markt bestaat. 


Valse voorstelling

Het is erg wrang om te zien dat de provincie Zuid Holland in dit dispuut tot op heden weinig dapper optreedt. Ondergetekende is er deze week als lid van Provinciale Staten niet in geslaagd een meerderheid te krijgen voor een motie die de afspraken herbevestigt dat we in Zuid Holland, en dus ook op Valkenburg, 25% van de nieuwbouw in gemeenten bestemmen voor sociale huur en 20% voor de middeninkomens. 

Het is triest dat de valse voorstelling van zaken die vanuit de Rijksoverheid wordt geventileerd, namelijk dat de gemeente Katwijk voor de problemen zorgt, tot op heden door de provinciale Gedeputeerde Anne Koning (PvdA) niet is weersproken. Volgende week is er op 12 februari een commissievergadering bij de provincie. We gaan zien of deze omissie dan wordt rechtgezet.

Jaap Haasnoot,
gemeenteraadslid Katwijk, voor KiesKatwijk
lid provinciale staten Zuid Holland, voor 50PLUS

Social Icons


Featured Posts