16 juni 2020

Bibliotheek de dupe van slecht gemeentelijk beleid

Inleiding

De gemeenteraad wordt op 18 juni gevraagd zich uit te spreken over een rapport dat B&W heeft laten maken om daarmee een fusie tussen Bibliotheek, K&O en de muziekschool te laten afstempelen door de raad. Ik constateer dat na het Noordzeepassage debacle blijkbaar twee jaar tijd vermorst is waarin niet gewerkt is aan het probleem van adequate huisvesting voor een instelling die we in Katwijk keihard nodig hebben. Laaggeletterdheid[1] is een enorm probleem met enorme consequenties. Het onderwijs kan het niet meer alleen en heeft de bibliotheek nodig als partner om de ontlezing te kunnen tegengaan. Maar in Katwijk zijn we de bibliotheek langzaam aan het wurgen omdat het bezuinigen hierop zo lekker makkelijk is.

 Aanleiding en voorgeschiedenis

In de presentatie van de voorstellen naar de raad wordt aan geschiedvervalsing gedaan. De opgave is niet een fusie doordrukken maar fatsoenlijke huisvesting regelen die past bij de nieuwe functies van een bibliotheek. Het huidige hoofdgebouw is trouwens volledig uitgewoond en is al twee keer overstroomd, en is ook al eens door een asbestramp getroffen. Voor de lift zijn geen onderdelen meer te krijgen, het binnenklimaat is een ramp en over de verwarming ga ik het maar niet hebben. Keer op keer werd er weer bezuinigd op het bibliotheekwerk omdat dat zo lekker makkelijk is en je dan als gemeente niet in eigen (ambtenaren)vlees hoeft te snijden.

Cultuurtempel

Ik wijs er op dat er destijds tijdens het wethouder Binnendijk regime al eens een plan gemaakt is om zo’n beetje het complete Andreasplein vol te bouwen met een Cultuurtempel. Daarbij werden misleidende tekeningen gebruikt met gemanipuleerd perspectief om de enorme bouwmassa weg te moffelen. Een beetje zoals een autofabrikant in een mooie folder een mini probeert te verkopen als een limousine, maar dan andersom. De architectuur had een Anton Pieck signatuur om mensen met slechte smaak over de drempel te kunnen trekken. Dat trekken was trouwens de hoofdfunctie van dat complex want het moest vooral publiek voor de omliggende winkeliers aantrekken. Dat plan dat vooral aantrekkelijk was voor de projectontwikkelaar is gelukkig niet doorgegaan. Als ik dan een heleboel ellende even versneld doorspoel kom ik terecht bij het Noordzeepassage debacle.

De Noordzeepassage

Het volgende ideetje was om een aantal niet meer goed te verhuren winkels voor veel te veel geld aan te kopen om daarop een onwaarschijnlijke en onwaarschijnlijk dure verbouwing los te laten. Alweer werd de gemeentelijke schatkist met genoegen geledigd om vooral ook de winkeliers daarmee een dienst te bewijzen. Het geloof in de trekkerfunctie werd weer blijmoedig uitgedragen alsof ze bij de gemeente een stel oproerige boeren zijn. Het gebouw dat zou resulteren was echter veel te groot voor de bieb met een zaaltje.

Dus werd de gemeentelijke muziekschool er noodgedwongen met de haren bijgesleept en ook de VVV. Ook dit werd weer een onvoorstelbaar drama. Onvoorstelbaar ook dat de verantwoordelijke bestuurders daarna gewoon konden blijven zitten. Dit heeft ook onvoorstelbaar veel geld gekost. Het gebouw zou overigens een arbotechnische hel zijn geworden als het gerealiseerd was. Als je van een bestelwagen een racewagen wilt maken moet je rare compromissen sluiten. Ik word nog wel eens gillend wakker als al die rapporten van akoestische en weet ik al niet wat voor bureaus mij ’s nachts weer verschijnen en achtervolgen. Er was zelfs een plan om het hele winkelcentrum met woningen erbij een paar meter omhoog te krikken. Inmiddels waren we vele jaren, twee raadsperiodes en 3 wethouders verder. Er was nog steeds niets gepresteerd, maar wel was er onnoemelijk veel geld uitgegeven.

Wat is nou het echte probleem ?

Inmiddels zijn we dus opnieuw bijna twee jaar verder en is er weer een rapport geproduceerd. Maar niet over het probleem dat opgelost moest worden en dat luidt “Waar gaan we de huisvesting voor een moderne bibliotheek met een zaaltje realiseren?”. Nee, er is een nieuw probleem bedacht en daar is men toen maar aan gaan werken. Het idee is om een aantal cultuurinstellingen te laten fuseren omdat men denkt dan geld te kunnen besparen. Dat gaat niet lukken, en ook de bibliotheektaken worden in een gefuseerde organisatie straks niet beter uitgevoerd. Dat zijn sprookjes. Na een fusie wordt er vanzelfsprekend straks ook niet beter of meer muziekles gegeven.

Ondertussen zijn we dus weer vele tienduizenden euro’s verder. Maar dat helpt niet voor het echte probleem, een adequaat bibliotheekgebouw met een zaaltje realiseren. De gemeente hoopt natuurlijk wel via deze route de muziekschool te kunnen dumpen. Pas daarna wordt het denken over huisvesting blijkbaar weer opgestart. Daar staat mijn verstand dus bij stil.

Inmiddels heeft KiesKatwijk in de afgelopen jaren al vijf goede alternatieven voor de huisvesting naar voren gebracht. O.a. vanwege het “not-invented-here-syndroom” zijn die uiteraard nooit serieus bekeken. De locaties Hotel Riche, Visserijschool, Zuidstraat, Rabobank en Marktplein waren destijds serieuze opties, met soms grote synergievoordelen. Die kansen zijn nu goeddeels vervlogen.

De fuik is weer uit de kast gehaald

B&W heeft in al haar wijsheid recent het besluit genomen dat de gemeenteraad moet kiezen tussen twee opties die eigenlijk maar één optie omvatten. Een fusie van bibliotheek, K&O en de muziekschool met alles straks in één gebouw, of een fusie zonder die gezamenlijke huisvesting. Welke huisvesting ? Los eerst dat probleem eens op zou ik zeggen, dan weten we waarover we praten.

Laffe houding en kannibalisering

Doordat de huisvesting voor een bieb nieuwe stijl al zoveel jaren loopt dreigt de instelling de dupe te worden van de ontwikkelingen op het gemeentefront. Inmiddels zijn de inkomsten van de gemeente niet meer voldoende om alle uitgaven te dekken. En dus moet men bezuinigen. Muziekschool, bibliotheek en Welzijnskwartier zijn er vorig jaar uitgepikt als “makkelijk” slachtoffer van de bezuinigingen. Dat er bij de gemeente bezuinigd moet worden was al jaren te voorzien en KiesKatwijk roept dus ook al jaren dat de tering naar de nering gezet moet worden. Dat is nooit gebeurd want dan moet je ontegenzeggelijk in de personele formatie op het gemeentehuis schrappen. Vandaar dat de culturele instellingen het haasje zijn geworden. Maar op de muziekschool kun je niet meer bezuinigen, het kan niet efficiënter. Elke bezuiniging leidt tot vermindering van lesuren, en dat mag niet. Dus gooi je alles op één hoop en je bezuinigt vervolgens op het geheel, dat valt dan minder op. Maar dan krijg je dus kannibalisering.

Fusie is rookgordijn

En dus werkte men twee jaar lang niet aan het huisvestingsprobleem maar aan de opgave om de muziekschool op indirecte wijze een kopje kleiner te maken. Dat is laf omdat je die tent gewoon moet opheffen als je denkt dat je er geen geld meer voor (over) hebt. De muziekschool als een koekoeksjong in het nest van de bibliotheek schuiven leidt vooral tot nieuwe problemen. Je trekt daarmee de bibliotheek verder de afgrond in. Als je de bibliotheek weer eens wilt afschaven ben je verkeerd bezig. Wees dan flink en sluit het filiaal in Valkenburg of Rijnsburg, in navolging van de eerdere sluiting van het filiaal te Katwijk aan den Rijn. Dat is een keuze maken. Het is niet mijn keuze. B&W verschuilt zich nu achter een rookgordijn door een bezuiniging te presenteren als een fusie. Welzijnskwartier had dat blijkbaar als snel door. Ze hebben de bezuiniging geïncasseerd en zijn geen energie gaan verspillen aan een zinloze fusie die meer problemen oproept dan oplost.

Een aantal weken na de bezuinigingsvoorstellen op cultuur en welzijn, die vorig jaar werden gepresenteerd, kwam er van B&W een schaamteloos voorstel om voortaan een miljoen euro jaarlijks extra uit te geven aan wegenonderhoud. Dat zegt alles over de prioriteiten en over wie er werkelijk in het gemeentefort aan het stuur zit !

Autonome groei ambtenarenapparaat werkt verstikkend

Laat ik eens iemand anders aanroepen uit onverdachte hoek over het financiële beleid van de gemeente. Vele, vele jaren geleden had wethouder Willem van Duijn (CDA) al door dat er bezuinigingen op de personeelsformatie nodig waren, en hij regelde daarvoor destijds een wat softe operatie om op enige termijn de personeelsformatie te verkleinen. Zijn tovermedicijn was niet bleekwater maar “Lean”. Al dan niet met zijn medeweten en instemming is dat plan echter volledig gesaboteerd. Over de pseudoreligie Lean horen we gelukkig niks meer. Maar een steeds groter deel van de ambtenaren werd vervolgens via projectbudgetten gefinancierd. En een groot deel werd ook nog op tijdelijke basis ingehuurd. Dat leidde o.a. tot de miljoenenstrop bij het bouwrijp maken van de nieuwbouwwijk langs het Prins Hendrikkanaal. In de eigen voet geschoten dus, en niet voor de eerste of laatste keer.

Mismanagement

Op een gegeven moment waren deze praktijken na het vertrek van wethouder van Duijn zo uit de hand gelopen, en zo onbeheersbaar geworden, dat niemand meer wist welk geld waar naar toe ging en hoeveel mensen waar aan werkten. Dat werd een levensgevaarlijke situatie want dan zit je in een rijdende auto waarvan het stuur uit het raam is geworpen. Langzamerhand beginnen we daarvan een beetje op te krabbelen. Maar ook recent nog werd er onder het mom van een groenbeleidsplan, een paperas dat werkelijk niets voorstelde behalve veel verbale luchtverplaatsingen, weer opnieuw extra personeel naar binnen gefietst op het projectbudget. Zo werkt dat met de autonome groei van het ambtenarenapparaat. En ja, als de spoeling dan dunner wordt dan ga je vooral de gesubsidieerde instellingen en een buitendienst als de muziekschool aanpakken.

Samenvatting en conclusie

B&W werkt met het voorstel voor een fusie aan het verkeerde probleem en gaat hiermee, zoals we dat eerder hebben gezien, nieuwe problemen oproepen. De huisvesting van de bibliotheek met een zaaltje is na een jaar of tien nog steeds niet geregeld. Wat een blamage. Het is laf om een bezuinigingsoperatie aan te duiden als een fusie. Als we muziekonderwijs niet belangrijk vinden dan moeten we er gewoon mee stoppen. Verkoop die tent dan voor 2 euro aan een liefhebber. Dan ben je er van af, want dat is toch de bedoeling ?

KiesKatwijk wil dat we de lopende onevenwichtige bezuinigingsronde van vorig jaar per direct beëindigen. Het nog niet gerealiseerde bedrag aan bezuinigingen wordt opgeteld bij het bedrag van de volgende bezuinigingsronde die niet meer ontlopen kan worden. Dat bedrag wordt opgehoest door over de volledige breedte van alle beleidsvelden door middel van een Strategische Heroriëntatie te bepalen waar we schrappen, en waar we misschien meer middelen moeten inzetten. Pas hierbij de wet van Haasnoot toe: “Minder budget = minder personeelsformatie”. Dat betekent dat we de complete personeelsformatie moeten doorvlooien en moeten bepalen waar er Fte’s geschrapt kunnen worden, en waar mogelijk uitbreiding moet plaatsvinden. Zo moet je het financiële probleem aanpakken. Frontaal en over de volle breedte, en dus niet via een laffe omweg bij een makkelijk slachtoffer de poten onder de stoel afzagen.

Net zo min als niemand ooit zal voorstellen om het Koninklijk Conservatorium te Den Haag te laten fuseren met de Koninklijke Bibliotheek moeten wij dat ook op Katwijkse schaal niet doen. Hoezo ? Daarover een volgende keer meer.

Jaap Haasnoot

 

Geen opmerkingen:

Een reactie posten

Social Icons


Featured Posts