20 januari 2021

Roekeloos en onverantwoord bestuur in Katwijk

Besturen met een blinddoek op

Uit de beantwoording van vragen van KiesKatwijk blijkt dat de gemeente op dit moment geen idee heeft wat de kosten en baten zijn die samenhangen met de gigantische gebiedsontwikkeling op het voormalig Vliegkamp Valkenburg. Dat is op zijn minst merkwaardig te noemen.

Het antwoord op al deze vragen is:
"Wij hebben geen idee wat het gaat kosten en of we het wel betalen kunnen".

Het Rijk keert zich ook hier tegen de eigen inwoners

Zoals bekend deelt de gemeente Katwijk niet mee in de grondopbrengsten van het enorme gebied. In de nog steeds geheime contracten tussen de gemeente Katwijk en het Rijksvastgoedbedrijf (namens het Rijk) is geregeld wat er wel en niet bij het Rijk gedeclareerd kan worden. Het is geen geheim dat maximale financiële opbrengsten van het terrein centraal staan bij het Rijk. Oplossen van de woningnood vinden ze bij het Ministerie van Financiën niet belangrijk. Daarom is er ook een woningbouwprogramma afgedwongen van 5600 woningen waarvan slechts 20,1% bestaat uit sociale huurwoningen en waarbij 64% zo duur mag worden als de markt toelaat. Op die manier kan er zoveel mogelijk verdiend worden aan de grond. 

Katwijk is volgend en niet leidend in de ruimtelijke ordening

Zo’n programma is buitengewoon ongebruikelijk in Nederland en het is ook in strijd met het woningbouwbeleid in de regio Holland Rijnland dat voorschrijft dat minimaal 25% van dit soort bouwplannen uit huurwoningen moet bestaan. Het Rijk heeft de grondexploitatie overigens geheim gehouden voor de gemeente en de gemeente is in de rol gedrongen van toeleverancier van het Rijksvastgoedbedrijf. Op basis van een stedenbouwkundige visie die door het Rijksvastgoedbedrijf is opgesteld moet de gemeente een bestemmingsplan maken dat pas ter besluitvorming naar de gemeenteraad gaat als het Rijksvastgoedbedrijf tevreden is over het concept. Een grondeigenaar kan dus de dienst uitmaken tegen alle wettelijke regels in.

Gemeenteraad is machteloos gemaakt

Er zijn enorm veel kosten die binnen en buiten het gebied moeten worden gemaakt door de gemeente en die niet declarabel zijn bij het Rijksvastgoedbedrijf. Het probleem is dat deze kosten momenteel zelfs niet in beeld zijn bij de gemeente. Dat is een ernstige omissie en ik heb eerder de vrees geuit dat de gemeente Katwijk failliet zal gaan op dit “Gat van Valkenburg”. Het is dus zo dat de gemeente Katwijk akkoord is gegaan met contractuele voorwaarden van het Rijksvastgoedbedrijf en dat in het verlengde daarvan een mega-investering moet worden gedaan waarvan de grootte niet bekend is. Dat is uitermate roekeloos en onverantwoord bestuurlijk gedrag. De gemeenteraad kon hier niets aan veranderen. De contracten van B&W met het Rijk zijn privaatrechtelijk van aard en voorzien van enorme sancties en boeteclausules. De gemeenteraad had in deze situatie alleen het college naar huis kunnen sturen maar dat zou geen einde maken aan de contracten. De contracten vervolgens opzeggen of veranderen is voor de gemeente Katwijk onbetaalbaar. En dus is hier feitelijk in Katwijk de lokale democratie opzij gezet bij een besluit dat tot het meest belangrijke van na de oorlog kan worden gerekend.

Wie gaat dat betalen ?

Samengevat, het is onduidelijk welke kosten Katwijk moet maken voor de gebiedsontwikkeling en het is ook niet bekend of, en zo ja op welke termijn die kosten zijn terug te verdienen. Terugverdienen zou kunnen gebeuren doordat het inwonertal van de gemeente door de uitbreiding naar verwachting langzaam zal stijgen en er dus op termijn meer inkomsten zullen binnenkomen. Die inkomsten ijlen echter na op de uitgaven en het is niet bekend of ze dekkend zijn, en dat is een ernstig probleem omdat de financiële positie van de gemeente heel erg zwak is.

Het financiële plaatje van de gemeente
Wie gaat er profiteren ?

Dat laatste blijkt ook uit de beantwoording. Katwijk blijkt ondanks grote bezuinigingen voor dit jaar nog steeds een gat in de begroting te hebben van 2,5 miljoen euro. Het is onduidelijk hoe dat gat gedicht gaat worden. Uiteindelijk zijn de inwoners de sjaak. Het is jammer dat inwoners van Katwijk hier alle kosten moeten betalen om voornamelijk inwoners uit de regio (en daarbuiten) te kunnen huisvesten. Gezien het woningbouwprogramma zullen dat vooral mensen zijn met een dikke portemonnee.

KiesKatwijk is van mening dat uit deze feiten blijkt dat onze gemeente op een onverantwoordelijke en roekeloze manier bestuurd wordt.

Met vriendelijke groet,

Jaap Haasnoot
KiesKatwijk

 

23 december 2020

Waarom Katwijk naar de bliksem gaat.

Humor om te lachen

In deze donkere dagen waarin we ons naar het einde van een rampjaar spoeden heeft u als lezer vast behoefte aan een opgewekt “niets-aan-de hand-stukje”. Nou daar kan ik wel voor zorgen. De gemeenteraad is altijd een bron van vrolijkheid en jolijt. Zo was er laatst een fractievoorzitter die een mail verstuurde naar zijn collega’s om toch enige terughoudendheid te betrachten bij het stellen van officiële vragen aan het college van B&W. Daarvoor moeten veel ambtenaren in het geweer komen. En u weet dat de teller meteen gaat lopen als die lieden hun computer aanzetten. Nog geen half uur na ontvangst van deze kostenbewuste mail verscheen er een bericht van de griffie op ons scherm. De betrokken politicus had zelf officiële vragen ingediend over een rapportje van Katwijk Smart Village. Die club van oplettende burgers heeft zware metalen gevonden in bouwmateriaal voor de ondergrond van de Rijnlandroute. Probleempje was dat het betrokken politieke talent niet zelf de moeite had genomen om de vragen te formuleren. De politicus meldde aan B&W dat er een rapportje was en of onze dagelijkse bestuurders maar even de vragen wilden beantwoorden die daarin werden opgeworpen. Dat is dubbel zo duur collega ! Nou moeten die ambtenaren ook nog zelf eerst de vragen gaan bedenken die ze vervolgens kunnen gaan beantwoorden. Kassa !

Strategie en visie

Politiek is de kunst om de juiste kleine stapjes te nemen op weg naar het grote doel. Wie dat erg goed begrepen heeft is die andere collega die bij het bespreken van de enorme megagrote gebiedsontwikkeling op het voormalig Vliegkamp Valkenburg er voor koos om het hele betoog op te hangen aan hondenveldjes. De verborgen strategie die hier achter zit is voor ons gewone stervelingen natuurlijk niet te bevatten. Ik heb grote bewondering voor de creativiteit die hierachter schuil gaat. Ik denk dat we pas over enkele jaren gaan begrijpen welke diepere gedachten hier een rol hebben gespeeld. Op dat moment zullen we die partij dankbaar zijn dat ze ooit als collegepartij als afleidingsmanoeuvre een groennota hebben laten schrijven waarin niks nieuws staat en waarin nauwelijks extra geld voor groen wordt vrijgemaakt. Achter het bewust niet kiezen voor een stadspark op de Kwakelwei zit ook een grotere visie die pas op een later moment duidelijk zal worden. Het echte werk gebeurt natuurlijk achter de schermen. Dat is De Nieuwe Bestuursstijl ofwel de Rutte-doctrine.

Alles overboord of zwemvesten ?

Wat we ook later gaan merken zijn de effecten van slecht bestuur. Dat merk je natuurlijk aan ongemak en aan slechte voorzieningen maar je merkt het ook altijd aan je portemonnee. Sinds dag één na het aantreden van het huidige college zijn de belastingen en heffingen gestaag omhoog gegaan en in de nabije toekomst gaan de kosten voor de inwoners explosief stijgen. Zolang je de wind in de rug hebt merk je niet zoveel van slecht bestuur. De gemeente had al meer dan een miljoen euro verbrand aan salariskosten op het bibliotheekdossier toen de droom van de Noordzeepassage in de handen van de amateuristische bestuurders en onbekwame ambtenaren ontplofte. In die tijd waren er nog voldoende buffers om de andere kant op te kunnen kijken. Inmiddels waait er een heel andere wind. We hebben de wind pal op de kop en we moeten allerlei grondzeeën en zandbanken proberen te ontwijken. Dan komt het op echte stuurmanskunst aan om te voorkomen dat onze gemeente op de klippen loopt. Guur rechts zegt “gooi alles maar overboord dan steken we niet zo diep”. Naïef links wil zwemvesten uitdelen. Met beide acties gaan we het schip niet redden.

S.O.S.

In de vorige aflevering van deze blog heb ik aangegeven wat er moet gebeuren om het schip wel te kunnen redden:

  1. Focussen op de juiste koers en acties met het doel om het schip te redden, en dus geen tijd, geld en energie besteden aan in dat licht bezien nutteloze dingen;

  2. Lekkages dichten en repareren;

  3. Ballast verminderen: bemanning die niet meer of die minder nodig is op andere taken of op schepen van anderen inzetten;

  4. Het uitrustingsniveau van het schip op peil brengen c.q. basale voorzieningen regelen;

  5. Niet de passagiers laten betalen voor het feit dat je onvoldoende bekwaam bent om een rederij te runnen.

Wat is onze positie ?

Maar eerst moeten we weten hoe de vlag erbij staat en waar we ons bevinden. De rapportages uit de stuurhut zijn ondoorzichtig, de voorgestelde maatregelen zijn niet vertrouwenwekkend. Daarom heeft KiesKatwijk vragen gesteld om helder te krijgen welke kosten ons boven het hoofd hangen i.r.t. de gebiedsontwikkeling op Valkenburg waar geen inkomsten tegenover staan. Dat is het Gat van Valkenburg, een financieel moeras dat bewust niet in kaart is gebracht. Of zou het onbekwaamheid zijn waarom er geen goed en betrouwbaar beeld van de toekomstige financiële werkelijkheid is ? Ik neig naar het laatste als je het gestuntel in andere dossiers ziet.

Cultuurcentrum is overboord gezet

Zo is bijvoorbeeld vorige week het Cultuurcentrum c.q. de "Bibliotheek met een zaaltje" om zeep geholpen. En dat op een hele onbekwame en krakkemikkige wijze. Omdat bepaalde partijen in de greep zitten van de belangengroep Zeezijde slaan we voor de tweede keer een verkeerde koers in. Noordzeepassage wordt Emmaplein. De Burgt moet ooit de kantoorlocatie van de bibliotheek worden. Er gaat straks nog geen hond naar toe, ook al leg je er het mooiste hondenveldje naast. Het zaaltje wordt een lachertje voor een gemeente van straks 80.000 inwoners. En er wordt straks weer veel teveel geld verbrand in verbouwingen, op verkeerde locaties, deels aan het eigendom van iemand anders. Uiteindelijk levert dat niet de functionaliteit en de kwaliteit en uitstraling die je met nieuwbouw had kunnen bereiken. 

Mensen vinden het vervelend als je dit soort feiten op tafel legt. Het is niet gezellig of aangenaam en dus krijgt de boodschapper de zwarte Piet. Laat ik dan vooraf er nog even op wijzen dat ik al jarenlang bezig ben om betere alternatieven voor deze basisvoorziening op tafel te leggen. Laatstelijk samen met D66 voor een combi-locatie met de Groen van Prinstererschool aan het Marktplein. Een prachtplan, al zeg ik het zelf: Lees hier meer

We krijgen nu vier bescheiden boekenuitleenlocaties en een kantoorgebouw. Wat is hiervan de meerwaarde voor K&O ? Gaan we die verzamelde en versnipperde armoede voor teveel geld voortaan een Cultuurcentrum noemen ? Eerlijk gezegd ben ik bang dat de miljoenen uit de reserve die destijds gevormd is voor het realiseren van een Kennis- en Cultuurcentrum gewoon ‘gestolen’ zijn om het Gat van Valkenburg te dempen. Daarover de volgend keer meer.

Goede voornemens

O ja, dan nog even iets over de goede voornemens voor het komende jaar. Ik ga alleen nog maar gezellig doen. U heeft gewoon pech gehad met het gemeentebestuur, dat u overigens zelf gekozen heeft, en dat u straks heel veel geld gaat kosten waar weinig voorzieningen tegenover staan. U of uw kinderen gaan straks niet in de nieuwe wijk Vliegkamp wonen, want 63% van de huizen wordt zo duur als de markt het toestaat. Allemaal geregeld door uw eigen bestuur. Dan ga ik verder niet meer allerlei problemen benoemen, u heeft het al zwaar genoeg. Ik ga voortaan iedereen in het bestuur complimenten geven en me met alleen nog met de echt relevante problemen bezighouden: Hondenveldjes !

Jaap Haasnoot

 

10 december 2020

Zwak bestuur en een gebrekkige organisatie

Een gevaarlijke combinatie

Dit college van B&W heeft nu een paar jaar kunnen oefenen in ons dagelijks bestuur. Eerlijk gezegd is het geen succes story. Bij aanvang werden de belastingen al meteen extra verhoogd. En deze trend zette zich sindsdien voort. Dat is meestal een veeg teken. Het blijkt nu dat u ongeveer een derde van het gat in de begroting dekt door opnieuw forse belastingverhogingen waar uw college blijkbaar patent op heeft.

Donkere wolken boven Katwijk
 

Tegelijkertijd is er te weinig gepresteerd. Sterker nog, er is voor kapitalen aan geld verbrand zonder dat dit maatschappelijk rendement heeft opgeleverd. Ik neem aan de andere oppositiepartijen wel met lijstjes van debacles zullen komen dus die bespaar ik u.

De weg van de minste weerstand: opnieuw worden belastingen verhoogd
 

Vorige week werd ik gebeld door een voormalig topambtenaar van de gemeente Katwijk over het toekomstige debacle van het Warmtenet Hoornes. Deze persoon, die blijk gaf van enig historisch besef drukte mij op het hart om toch vooral niet te experimenteren met technieken die nog niet elders in vergelijkbare situaties succesvol zijn toegepast. Katwijk was lang geleden de eerste met een beweegbare vloer in het zwembad. Die vloer bewoog echter niet in de praktijk, en dat experiment heeft vervolgens tonnen gekost. Het gebruik van geothermie bij een voorgaande verbouwing van het gemeentehuis bleek een kostbaar fiasco. En een poging tot klimaatbeheersing was daarna ook een ramp waar de kranten vol over hebben gestaan.

Vertrouwen ebt weg

Op 17 september 2020 heb ik vragen gesteld over flexplekken en de ventilatie in de onderhanden verbouw van het gemeentehuis. Er was niets aan het handje met de luchtverversing werd mij per omgaande verzekerd. Twee maanden later op 23 november komt uw college met een persbericht over deze verbouw onder de titel “vertraging door Corona”. In tegenstelling tot wat u mij eerder op de mouw spelde moet de luchtbehandelingsinstallatie wel degelijk vervangen worden door iets anders. Overschreden we de vorige keer de reeds opgehoogde begroting met een miljoenenbedrag, deze keer is de schade ‘slechts’ 6 ton. Ik kan niet anders dan aannemen dat men pas naar die ventilatie is gaan kijken nadat ik daar vragen over gesteld heb. Deze gang van zaken wekt weinig vertrouwen voorzitter en ik vrees dat het symptomatisch is.

Gebrek aan bestuurskracht

Nog even terug naar het telefoongesprek met de voormalige medewerker van de gemeente. Ik deelde mijn verdriet over het gebrek aan bestuurskracht met deze persoon en gaf daar enige voorbeelden bij. Ook noemde ik een paar namen uit het verleden, Koos van Dijk, Jaap Bergman en Huib Haasnoot. Mijn gesprekspartner begreep precies wat ik bedoelde: “Als je vroeger bij Huib Haasnoot kwam nadat er adviezen en rapporten waren uitgebracht dan zei hij het volgende: ‘Nou ik heb er nog eens naar gekeken, en we gaan het zus en zo doen’”. Mijn gesprekspartner was daar buitengewoon lovend over. Krachtige bestuurders zijn een zegen voor iedereen, vooropgesteld natuurlijk dat er voldoende tegenmacht is in de vorm van een actieve en deskundige gemeenteraad.

Regeren is vooruitzien

Nu even naar het beeld dat dit college neerzet voorzitter. We staan voor een belangrijke strategische opgave. De baten en lasten zijn structureel niet met elkaar in evenwicht. En dus moeten er fundamentele veranderingen komen. KiesKatwijk zag lang geleden al dat het anders moest, en dat het fout zou lopen als we het roer niet drastisch zouden omgooien. Als amateurbestuurders dat vanaf grote afstand zien dan hadden u en uw adviseurs, die er dagelijks met de neus bovenop zitten, dat ook eerder moeten voorzien. Regeren is in Katwijk dus geen vooruitzien maar vooral de realiteit ontkennen.

College is slechts doorgeefluik

Ik kom weer even terug op mijn grote voorbeeld voorzitter, voormalig wethouder Huib Haasnoot. “Zo gaan we het doen” zei Haasnoot tegen de ambtenaren en was daarmee als portefeuillehouder leidend voor de koers. Maar wat doet uw college in het rampjaar 2020 ? Nadat de bestuurlijke afgrond zichtbaar was geworden vroeg u de ambtenaren plannen te ontwikkelen zonder hen kaders mee te geven. Vervolgens heeft u een doorgeefluikfunctie vervuld en de ambtelijk voorstellen ongewijzigd op het bordje van de gemeenteraad gelegd. Dan ben je in mijn visie niet aan het besturen voorzitter. Dan lever je geen toegevoegde waarde en fungeer je in feite hooguit als de afdeling verkoopcommunicatie. We dienen daarover een Motie van Teleurstelling in. De kwestie van het openstellen van de Binnensluis en de Westerbaan illustreert dat prima. Hoe heeft dat toch kunnen gebeuren zeggen we keer op keer als zich weer zo’n drama heeft voorgedaan. Nou daardoor: zwak bestuur en een gebrekkige organisatie.

Het PLV drama: gemeenteraad is om de tuin geleid

Het dieptepunt in 2020 vormden de onderhandelingen met het Rijk over de Projectlocatie Valkenburg (PLV). Hierbij is de gemeente Katwijk volkomen door de pomp gegaan. B&W is buiten de gemeenteraad om akkoord gegaan met een ontluisterend wurgcontract. De gemeenteraad kon aan dat contract achteraf niets meer veranderen omdat enorme boeteclausules dat in de praktijk onmogelijk maken. De CDA fractie heeft dat aan den lijve ondervonden toen men probeerde wat te regelen over bouwhoogten. De gemeenteraad is hier om de tuin geleid. Uit de poging van het CDA blijkt dat veel gemeenteraadsleden, zo niet alle op één na, tot op het laatst geloofd hebben dat de raad het laatste woord zou hebben. Dat bleek een leugen. Voorzitter, de democratie is hier kapot.

Contract tekenen zonder de consequenties te kennen

De gevolgen van het voor Katwijk enorm schadelijke contract met het Rijk over de gebiedsontwikkeling op het Vliegkamp zullen zich pas later openbaren. Onze gemeente gaat volledig leeglopen op deze gebiedsontwikkeling. We moeten in de komende jaren voor een enorm miljoenenbedrag investeren. Dat zijn uitgaven zonder dat daar inkomsten tegenover staan. U heeft een contract ondertekend maar u heeft tot op heden niet de calculatie van kosten en baten gedaan. Ik denk dat er dan nu maar achteraf een serieus onderzoek moet komen naar de verwachte kosten en baten in diverse scenario’s voor onze gemeente i.r.t. deze gebiedsontwikkeling. We dienen hiertoe een verzoek in via een motie. Het is volgens ons uitgesloten dat we ooit zwarte cijfers op de PLV gaan schrijven. De gemeenteraad heeft op dit moment nog geen notie van de molensteen die ons om de nek hangt met dit grote project. De gevolgen zijn naar mijn voorlopige inschatting desastreus. We zijn voor dit soort zaken als gemeente blijkbaar een maatje te klein. Dat heeft niets met schaalgrootte te maken maar met kwaliteit van bestuur en van de ondersteuning.

Don't shoot the messenger

Deze gebiedsontwikkeling kan onze ondergang worden en daarom zouden we ook de optie moeten overwegen om zelf een grenswijziging met de gemeente Leiden te overwegen. Er komt daar geen Katwijker minder te wonen als het daar voortaan Leiden gaat heten. En het is een buitengewoon onverkwikkelijke zaak als we in Katwijk onze lokale belastingen en heffingen torenhoog moeten opschroeven, alleen maar om de regiobewoners te kunnen huisvesten. Een alternatief zou kunnen zijn dat de omliggende gemeenten gaan bijdragen in de kosten, in ruil voor een quotum huizen op ons grondgebied.

“Don’t shoot the messenger”, maar doe een stukje zelfonderzoek is mijn advies aan dit college.

Conclusie

KiesKatwijk concludeert dat we in een ernstige crisis zitten en dat uw college dat nog steeds niet beseft. KiesKatwijk is daarom van mening dat in Katwijk de volgende lijn gevolgd zou moeten worden:

  1. Afbouwen van luxe en niet noodzakelijke activiteiten en projecten. Voorbeelden: citymarketing, bloemencorso en Hoornes Gasvrij

  2. Met kracht saneren van de ‘leeglopers’. Voorbeeld: Dorpshuis Valkenburg, PLV.

  3. Stevig en selectief schrappen in de personeelsformatie c.q. in het personeelsbudget met het gelijktijdig beëindigen van hierbij horende activiteiten. De tijd van het zelfontdekkend leren is voorbij, toegevoegde waarde staat centraal. Geen uitbreiding van personeel zonder elders te schrappen. Keuzes maken en niet ontlopen.

  4. Regelen dat we zo snel mogelijk noodzakelijke en nog ontbrekende basale voorzieningen zoals een bibliotheek met een zaaltje en nieuwbouw scholen gerealiseerd krijgen.

  5. De gevolgen van slecht beleid niet afwentelen op de inwoners via exorbitante verhoging van belastingen en heffingen.


Dit boodschappenlijstje vereist dat we als bestuurders rigoureus ons gedrag aanpassen. KiesKatwijk vraagt zich af of dat gaat lukken. We hebben weer een Huib Haasnoot of een Jaap Bergman nodig. We zien ze niet.

Jaap Haasnoot
Rozemarijn Dees

Social Icons


Featured Posts