28 september 2015

Referendum een fopspeen ?



Deze week wordt in de gemeenteraad een voorstel behandeld om in Katwijk een raadgevend referendum mogelijk te maken. Op zichzelf en zonder veel nadenken klinkt het sympathiek om het mogelijk te maken dat de bevolking zich via een stemming kan uitspreken over concrete zaken. Het democratisch gehalte van besluiten zou daarmee vergroot kunnen worden, dus vooruit met die referendumgeit was mijn eerste gedachte. Maar omdat ik een hekel heb aan onderbuik- of emotiepolitiek wil ik niet alleen op gevoel een standpunt bepalen. Zijn er dan wellicht ook rationele argumenten die tegen een referendum pleiten ? Wat kan daar nou op tegen zijn ?

Kwaliteit van besluitvormers: “wijsheid”

Veel besluiten gaan over complexe zaken waar allerlei aspecten aan zitten die je in zijn geheel moet kunnen overzien en die je daarna ook nog op verantwoorde wijze tegen elkaar moet kunnen afwegen. Je moet je niet laten afleiden door drogredeneringen, misleiding en propaganda, en je moet hoofdzaken van bijzaken kunnen onderscheiden. Kan de gemiddelde burger dat eigenlijk wel en komen er dus wel goede besluiten uit de referenda is de vraag ?

Desgevraagd vrees ik het ergste wat dit betreft. Lang niet iedereen heeft de achtergrond om tot wijze besluiten te kunnen komen. Maar toch is dit geen goed argument tegen een referendum. Als een burger geschikt wordt geacht om de volksvertegenwoordiging te kiezen dan is hij ook geschikt om over afzonderlijke beleidsonderwerpen een oordeel af te geven. Bovendien denk ik niet dat de gemiddelde volksvertegenwoordiger zoveel slimmer of wijzer zal zijn dan de gemiddelde burger. Aldus is kwaliteit van besluitvormers niet een echt goed argument tegen het referendum.


Kwaliteit van besluitvorming: “onderbuikpolitiek”

Stel nu dat de achterban van “je bent Kattuker als…” (ja inclusief spelfout) met een of ander stuitend voorstel op de proppen komt ? Of stel dat de achterban van een voetbalclub een enorm bedrag vraagt om betaald voetbal te kunnen spelen ? Dat kun je meteen afdoen met de opmerking dat elke gemeente het bestuur of de referendumuitslag krijgt die het verdient. Maar moet je dat ook willen of mogelijk maken ? Snapt men dat we dat geld dan niet meer kunnen besteden aan de zorg voor opa en oma ? Heeft men door dat dan de belasting omhoog moet ? 

Met andere woorden, een minderheid kan op deze manier de meerderheid iets opleggen dat (moreel of praktisch) ongewenst is. In dit voorbeeld moeten arme mensen, die zich een voetbalkaartje niet eens kunnen veroorloven, toch meebetalen via de belastingheffing. Toch is ook dit geen principieel argument tegen een referendum, omdat dezelfde emotiepolitiek ook in vertegenwoordigende organen kan worden waargenomen. En als dat geen argument is waarom zou je dan niet voor een referendum stemmen ? Het is toch slechts raadgevend, er is nog een veiligheidsklep want de gemeenteraad kan de uitslag toch altijd naast zich neerleggen ?

Is het referendum dan een fopspeen ?

Ik denk dat een referendum inderdaad pas iets voorstelt als het echt besluitvormend is. Een correctief referendum, dat als een soort noodrem kan werken, en dat de bevolking de kans geeft om een reeds aangenomen wetsvoorstel naar de prullenmand te verwijzen zou mijn sympathie wel hebben. 

Maar een gemeentelijk referendum dat slechts een advies oplevert is in feite een lege huls of oude wijn in een nieuwe zak. Je kunt nu ook al een petitie of handtekeningenlijst bij de gemeenteraad inleveren als je dat nuttig vindt. En bovendien zijn er altijd genoeg redenen en praktische bezwaren waarom een gemeentebestuur de referendumuitslag naast zich neer kan leggen.

Praktische bezwaren

Een referendum is per definitie digitaal, d.w.z. je hebt slechts de keuze tussen ja en nee. Bij een relatief weinig taalvaardige en laag opgeleide bevolking geeft een referendum allerlei bezwaren, mensen snappen het niet of de vraagstelling deugt niet of ze prikken niet door een drogredenering heen. Vraagstellingen worden ook gemanipuleerd.

Een goed voorbeeld is de discussie rond de koopzondag. Deze zou gaan over de vraag of men de winkelier keuzevrijheid laat. Dat is onzin, er is ook geen keuzevrijheid om overal een terrasje te exploiteren, of om je huis zo hoog te maken als je zelf nuttig vindt, of om 160 op de Zeeweg te rijden. Het is volkomen normaal en zeer gewenst dat de overheid allerlei ontwikkelingen reguleert. Winkelopeningstijden vallen daar ook onder, dat is niet iets wat in de persoonlijke levenssfeer valt maar iets dat publiek gereguleerd moet worden. Als vraagstelling in een referendum (“geef ze de vrijheid”) zou je hiermee dus volkomen de mist ingaan, want het is misleidend om te stellen dat de winkelier de openingstijden en -momenten zelf moet kunnen bepalen. We zitten hier gelukkig niet in de USA.

Een referendum heeft in principe ook niets met discussie, debat of meningsuitwisseling te maken. Het gaat om een hokje kleuren en er is helemaal geen garantie dat er een verantwoord maatschappelijk debat op gang komt. Er is eerder grote kans dat er sprake zal zijn van een “vuile” propagandaoorlog.

Voorbeeld: zie de discussie over de windmolens op zee. Het economisch rapport over Katwijk laat zien dat het toerisme nauwelijks een factor van belang is in het kader van de lokale economie. Maar er wordt wel gegoocheld met cijfers die zouden moeten aantonen dat er hier enorme hoeveelheden werkgelegenheid en miljarden aan omzet zouden verdwijnen. Propaganda en pure verzinsels van een actiegroepje die, buiten de gemeenteraad om en los van subsidieverordeningen, 20.000 euro van ons college van B&W heeft gekregen om deze propaganda te financieren. Dit zou kunnen impliceren dat degene met het grootste budget de meeste aanhang kan “kopen”. Zie hoe dat in de USA gaat.


Is het referendum een modeartikel ?

Wie heeft er eigenlijk gevraagd om een referendum in Katwijk ? Is dit iets waar de bevolking op zit te wachten of valt die onder de categorie “leuke dingen voor de mensen bedenken” ? Natuurlijk is het een sympathiek idee als iedereen zich bijvoorbeeld zou kunnen uitspreken over de keuze tussen een duur zwembad op de huidige locatie of een veel goedkoper bad in de Mient-Kooltuin. En natuurlijk, een referendum over woningbouw op het Vliegkamp Valkenburg, ik teken er voor, of eigenlijk tegen moet ik zeggen. Maar heeft het ook zin ? Er zullen altijd vragen blijven over de representativiteit en de validiteit van een uitslag. De bedoelingen van de bevolking kunnen altijd alle kanten op worden uitgelegd, laat dat maar aan de politiek (en ambtenarij) over. En als de uitslag niet wordt uitgevoerd ben je verder van huis en worden demotivatie en cynisme nog eens extra aangewakkerd. Nu al blijft 50% van de mensen thuis bij de reguliere verkiezingen ! Wat heb je aan een referendum met een nog minimalere opkomst ? Wat is het resultaat van een uitspraak die niet wordt uitgevoerd ?

Hamvraag

En dan komen we bij de hamvragen. Welk probleem lost dit nu op ? Welke nieuwe problemen worden er door opgeroepen ? Hoe valt een kosten-baten afweging uit ?

Uit het voorgaande blijkt wel dat als je de zaak wat dieper analyseert en de diverse aspecten die er aan kleven uiteenrafelt de kwestie niet zo eenvoudig is als deze in eerste instantie lijkt. Ik ben bang dat de indieners van het voorstel die analyse niet hebben gemaakt en meer op hun “gutfeeling” of onderbuikgevoel zijn afgegaan. Dat gebeurt ook in een referendum en daarom ben ik eerlijk gezegd blij dat er geen referendum wordt gehouden over het referendum.


Hebben we eigenlijk wel een nieuw instrument nodig als de bestaande middelen nog beter benut kunnen worden ? Het beste voorbeeld voor de overbodigheid van het referendum is de kwestie van de door een minderheid gewenste zondagsopening van winkels. Er is een petitie ingediend met ongeveer 1000 handtekeningen en vervolgens wordt, gelukkig zonder bezwaren van wie dan ook, dit onderwerp geagendeerd voor een gemeenteraadsvergadering. Daar kan iedereen komen inspreken en zijn zegje in alle openbaarheid doen. Vervolgens wordt er een besluit genomen. Daar wordt niet iedereen happy van, maar ook bij een raadgevend referendum blijft de gemeenteraad gewoon de besluiten nemen. Wat is de toegevoegde waarde dan van zo‘n referendum ?

Ik kan wel vaststellen dat een referendum ongeveer 100.000 euro per keer gaat kosten en een enorme organisatie vergt. Kunnen we dat geld niet beter direct besteden aan het beter en mooier maken van Katwijk ? Daar hoef je toch geen referendum over te houden lijkt mij als je gewoon het gezonde verstand gebruikt. Is een stuk goedkoper.



23 september 2015

Italiaanse toestanden in Katwijk



Belastinggeld doorgesluisd naar bedrijven

De gemeente Katwijk is van plan om op directe wijze belastinggeld te gaan investeren in, of beter gezegd te doneren aan het bedrijfsleven. Een belangengroep bestaande uit de “usual suspects” heeft blijkbaar een dergelijke ingang bij de in het College deelnemende partijen of personen dat ze er in geslaagd zijn om een opzetje te maken waarbij ze de gemeentekas kunnen "beroven".

Dat ging op de volgende wijze. Er is een extern bureau in de arm genomen die de nodige lucht heeft opgeklopt. Hieruit is een rapportje voortgekomen met veel plaatjes en veel drogredeneringen in tenenkrommend jargon. Als je de hele woordenbrij hebt doorgeworsteld komt aan het eind van het verhaal de aap uit de mouw.

Kassa !

Men wil om te beginnen de gemeentekas voor de komende twee jaar met 1 ton lichter maken. Daarnaast is er een onduidelijk verhaal dat alle gelden die de gemeente binnenhaalt via het parkeren en via de toeristenbelasting, en dan hebben we het misschien wel over een half miljoen euro per jaar, voortaan jaarlijks naar de belangengroep moet gaan om er “marketing” mee te bedrijven. Dat gaat niet via de normale begroting, maar er wordt een sluipweg gevolgd via de najaarsbestuursrapportage, want dat valt minder op.

Belastinggeld naar de schildersbranche ?

En dat allemaal naast enorme bedragen die al via andere potjes, zoals b.v. “citymarketing” aan dezelfde sector ten goede komen. Over welke sector hebben we het eigenlijk ? Het is de schildersbranche, en het alibi is dat deze actie erg veel werkgelegenheid zal opleveren. Het hele dorp staat immers vol met busjes van schildersbedrijven, dus het economische belang is wel duidelijk. Om u te laten zien hoe deze greep in de gemeentekas georkestreerd is kopieer ik hieronder de letterlijke tekst van het raadsvoorstel. Ook de motivering is letterlijk overgenomen, alleen geef ik daar het commentaar van KiesKatwijk bij als een toegift.



Aanleiding en doel

De gemeente Katwijk heeft in de afgelopen jaren ingezet op een versterking van de schildersbranche in de gemeente. In de afgelopen jaren is er langs verschillende lijnen aan het schilderen en behangen gewerkt. Vanuit het Uitvoeringsplan “Schilderen 2012-2014” zijn projecten opgestart gericht op productontwikkeling en -versterking (kerngebied, Zwaaikom, Smalspoormuseum  ed.). Vanaf 2013 wordt vanuit het Uitvoeringsplan Citymarketing gewerkt aan professionalisering van schilder- en behangprojecten, informatie en communicatie en regiomarketing. Door de Uitvoeringsagenda Schildersbranche Bollenstreek wordt ook op regionaal niveau samengewerkt aan de verdere ontwikkeling van onderhoudsprojecten door schilders.

Het Uitvoeringsplan Schildersbranche liep in 2014 af. In de afgelopen jaren zijn diverse projecten gerealiseerd, maar zowel bij ondernemers en gemeente leeft de overtuiging dat er nog veel kansen te benutten zijn om het verfgebruik in Katwijk te bevorderen. Dit wordt ook erkend in het coalitieakkoord (2014) waarin is vastgelegd dat de gemeente naast andere economische sectoren ook een actief beleid zal voeren op het gebied van schilderen en behangen. In het coalitieakkoord is opgenomen dat in ieder geval ingezet moet worden op citymarketing, het verbinden van deze marketing met die van Leiden, het aantrekkelijker maken van openbare terreinen (parken, pleinen en natuurgebieden) en het bieden van ruimte aan ondernemers, passende evenementen, verblijfsmogelijkheden, routes en promotie.

De gemeente heeft daarom het initiatief genomen om samen met de stakeholders een nieuwe “Verf Agenda voor Katwijk” op te stellen. De Verf Agenda moet inzicht geven in het ambitieniveau dat wenselijk is bij Katwijk. De gekozen ambitie moet vervolgens ook inhoud worden gegeven middels een visie, strategie en een uitvoeringsprogramma. Het opstellen van de Verf Agenda Katwijk is begeleid door het bureau NLRNT en in nauwe samenspraak opgesteld met vertegenwoordigers van de schildersbranche. Als input voor de Verf Agenda is tevens een onderzoek uitgevoerd naar de economische betekenis van het schilderen in Katwijk en een doelgroepenonderzoek op basis van leefstijlen.


Motivering door de gemeente

  • De Verf Agenda is op interactieve wijze samengesteld

    KiesKatwijk: Als je belastinggeld gaat uitdelen aan belanghebbenden staan wij er niet van te kijken dat ze daaraan graag meewerken.

  • Hoog ambitieniveau wordt gedragen door ondernemers.

    KiesKatwijk: Dank je de koekoek, hoe meer munten naar de eigen club des te beter.

  • Focus op versterkte inzet op marketing draagt sterk bij aan realiseren ambitie.

    KiesKatwijk: Het is een onbewezen stelling dat de voorgestelde “marketing” effectief is en leidt tot meer omzet voor de branche. Overigens mag “meer winst voor de sector” geen overheidsdoelstelling zijn maar is het de verantwoordelijkheid van de branche zelf om de omzet te verhogen en zullen ze het stimuleren daarvan ook zelf moeten betalen.

  • Marketing voor de schildersbranche moet op termijn verbreed worden naar algemene marketing van Katwijk.

    KiesKatwijk: Er moet helemaal niets. Dat geld kan veel beter aan andere zaken worden besteed. Er is geen enkele reden of argument voor en het is bovendien hoogst brutaal om de opbrengsten voor particuliere doeleinden te claimen. Dit is echt de schaamte voorbij.

  • Ondernemers haken in op cofinanciering van marketing.

    KiesKatwijk: Opnieuw “dat haal je de koekoek”. Als je de overheid zo gek kunt krijgen dat ze de helft van je bedrijfskosten gaat betalen dan staat natuurlijk iedereen vooraan.

  • Doorontwikkeling van het aanbod blijft van belang.

    KiesKatwijk: Wij zijn hoogst bevreesd dat de commercie, die nu een brutale greep in de gemeentekas wil doen, het “Product Katwijk” onder haar hoede gaat nemen. Misschien kunnen we dan maar beter direct emigreren naar Noordwijk of Zandvoort.

  • Rode loper beleid ook van belang voor schildersbranche.

    KiesKatwijk: is een open deur. Helaas moeten we vaststellen dat het nodig is om dergelijk beleid vast te stellen. Het zou voor het gemeentelijk apparaat vanzelfsprekend moeten zijn om alle “klanten” als een koning te behandelen. Het is beschamend dat we dat moeten verordineren via beleid. Het is nog veel beschamender om, zoals in het geval van de viskiosk op het Andreasplein, te constateren dat beleid afspreken niet vanzelfsprekend tot ander gemeentelijk gedrag leidt.

  • Focus in regionale samenwerking op Leiden vanwege complementariteit.

    KiesKatwijk: We zijn al blij dat we steeds minder overheidsgeld naar de Bollenstreek brengen.

  • Gelden komen alleen ter beschikking als bedrijfsleven cofinanciert

    KiesKatwijk: Er moet geen enkele belastingeuro worden uitgegeven aan reguliere bedrijfskosten van een specifieke bedrijvensector. Dit is trouwens verboden en een vorm van staatssteun.

  • Bestemming van meeropbrengsten voor marketing is vliegwiel voor groei marketingbudget en prikkel voor ondernemers.

    KiesKatwijk: het claimen van algemene inkomsten van de gemeente door een groep bedrijven om deze vervolgens door te sluizen naar de eigen kassa is het toppunt van onbeschaamde brutaliteit.


Eindconclusie

Geen enkele van de voorgaande door de gemeente als “motivering” gekenschetste argumenten of mededelingen zijn als deugdelijke onderbouwing te karakteriseren. Het zijn absoluut geen motieven of redenen om overheidsgeld (op een verkeerde manier) door te sluizen t.b.v. marketinginspanningen van een specifieke economische sector. Of dat nou de schildersbranche is of wat ons betreft de toerismesector.

Wij vragen ons af wat er mis is dat een bepaalde sector op deze manier het gemeentelijk apparaat voor haar karretje heeft kunnen spannen.


N.B. Lees hier de complete tekst van het raadsvoorstel: LINK 

22 september 2015

Discussie over bibliotheeklocatie loopt vast



Oogkleppen

Het College heeft in een vlaag van blikvernauwing de locatie Haasnoot-Griek aangewezen om daar een nieuwe hoofdvestiging van de bibliotheek te vestigen. Door bewust een paar oogkleppen op te zetten heeft men zichzelf in de hoek geverfd. Die oogkleppen bestonden uit een paar lijntjes die om het centrum van het zeedorp zijn getrokken. Er mocht alleen binnen die lijntjes worden gezocht naar een bruikbare plek. Elders heeft KiesKatwijk al aangetoond dat dit een onverstandige werkwijze is die grote problemen oproept: LINK


Strategie

De nieuwe bibliotheek is niet onomstreden, en dat is niet zo gek want het gaat wel om een investering die 11 miljoen euro omvat. Er zijn zelfs twee partijen, HvK en VVD, die in principe helemaal geen geld aan de bibliotheek willen besteden als ik ze goed begrijp. Daarom heeft het College een strategie toegepast die in Katwijk wel eens wordt aangeduid als de “puntzak”. Men knipt het vraagstuk in hapklare brokken, en laat de raad stapje voor stapje besluiten nemen die uiteindelijk noodzakelijkerwijs eindigen in het gewenste eindresultaat.

Fuik


Bij elke volgende stap zijn er minder keuzemogelijkheden, en je wordt als raad dus in een fuik gelokt. Bij de bibliotheek is eerst een besluit genomen over het concept van een vernieuwde instelling, die minder met boeken en meer met mensen bezig zal zijn. Vervolgens wordt er nu besloten over de locatie, maar zonder dat er enig inzicht bestaat over hoe het gebouw zal worden vormgegeven. Dat is de volgende stap, nadat overigens de nodige mensen zijn uitgekocht op wiens terrein men wil bouwen. Helemaal aan het eind van het verhaal zal de financiële aap uit de mouw komen. Ik voorspel met 99% zekerheid dat hierbij “tegenvallers” zullen optreden, maar ja als je A gezegd hebt kun je moeilijk B achterwege laten.



Impasse

Onze voorspelling is uitgekomen, de werkwijze leidt zowel letterlijk als figuurlijk naar een doodlopende weg. De hoofdreden is dat je in een heel compact centrum waar alles dicht op elkaar staat geen massaal groot gebouw kunt wegzetten. Dat gaat enorm veel geld kosten en zo’n groot gebouw past er qua schaal en maat gewoon niet. Wij zijn voorstanders van “gezond verstand politiek”, zagen dit al aankomen en daarom heeft Anna Marie van der Plas in het verleden de locatie Visserijschool naar voren gebracht als een redelijk alternatief. Hier kunt u er alles over lezen: LINK

De denkfout

Het College heeft in feite één criterium verabsoluteerd en als een onbespreekbaar item bestempeld, en dat is de ligging van de locatie binnen de getekende lijntjes. Alle andere criteria, zoals beschikbare ruimte, parkeermogelijkheden, bouwkundige complexiteit, of het passend zijn in de omgeving worden variabel gedacht en zijn gescoord op een overigens nogal subjectief lijstje. De oplossing voor de impasse is helder. Ga breder kijken buiten de lijntjes en neem de afstand t.o.v. je ideaallocatie, en dat is blijkbaar winkelcentrum Zeezijde, gewoon mee als een variabele die je desgewenst kunt scoren. Dus een locatie op de Princestraat krijgt een 10, en elke 100 meter afstand tot de brillenwinkels aldaar leidt tot een lager cijfer. Dat is logica. Overigens blijft het keuzeproces een subjectieve tak van sport want anders zouden we de gemeenteraad kunnen vervangen door een computer.


De verwarring

De verwachte deconfiture vond plaats in de commissievergadering, geen enkele locatie van het lijstje is natuurlijk goed genoeg of springt er echt bovenuit. Alle locaties van het lijstje bevatten helaas compromissen en scoren wat ons betreft onvoldoende. De minst slechte optie is vanzelfsprekend niet per definitie ook goed genoeg.

En dus vindt iedereen in de gemeenteraad wat anders en is er geen meerderheid te krijgen op een locatie waar iedereen zich echt gelukkig bij voelt. In de opperste verwarring die ontstond stelden sommigen voor om een soort (al dan niet openbaar) achterkamertjesoverleg te houden. “Laten we bij elkaar gaan zitten in een keukentafeloverleg”, was de kreet. Ik heb hier eerlijk gezegd geen voorstelling bij. Ongelooflijk en op zijn minst naïef. Men had net 1,5 uur bij elkaar gezeten en was er niet uitgekomen. Zou een andere tafel uitkomst bieden ? Of bedoelde men iets anders dat niet gezegd kon worden ?  

Social Icons


Featured Posts